مسجد نه گنبد بلخ – افغانستان، بنایی از صدر اسلام

Balkh-Poster

جامعه فرهنگی دانشجویان دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران 

با همکاری موسسه فرهنگی ایکوموس ایران برگزار می‌کنند

 

مسجد نه گنبد بلخافغانستان

بنایی از صدر اسلام

با ریشه‌هایی از دوران کوشانی/ساسانی

سخنران: دکتر شهریار عدل

سه شنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۸

ساعت ۱۵:۳۰

دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات وعلوم انسانی، تالار باستانی پاریزی

ورود از درب جنوبی خیابان شانزده آذر

(برگزار شد)

فیلم سخنرانی بصورت لوح فشره تهیه شده است

در صورت نیاز با دبیرخانه موسسه تماس حاصل نمایید

سخنرانی با موضوع “حفاظت میراث معمارانه

 Icomos12

ایکوموس ایران و ایکوموس ژاپن  به میزبانی دانشگاه شهید بهشتی برگزار می‌کنند 

سخنرانی با موضوع

حفاظت میراث معمارانه

درس‌هایی از خسارت‌های زلزله به میراث معمارانه در ژاپن و آسیا

پروفسور هانازاتو

دانشگاه می ژاپن، عضو ایکوموس جهانی

Lessons from Earthquake Damage of Architectural Heritages in Japan and Asia

Prof. Toshikazu Hanazato

Japan/International ICOMOS, Mie University, Japan

فعالیت‌های اخیر کمیته علمی بین المللی میراث معمارانه خشتی و کنفرانس‌های Terra

پروفسور اوکادا

دانشگاه کوکوشیکان ژاپن، عضو ایکوموسجهانی

Recent Activities of ICOMOS ISCEAH and Terra Conferences

Prof. Yasuyoshi Okada

Japan/International/ISCEAH ICOMOS, Kokushikan University, Japan

۱۵ اردیبهشت ۱۳۸۸

ساعت ۱۵ الی ۱۷

سالن اجتماعات دانشکده معماری دانشگاه شهید بهشتی

Logo

بزرگداشت روز جهانی بنا‌ها و محوطه‌ها

29-Farvardin-Poster1-300x400

نشست تخصصی

یکشنبه ۳۰ فروردین ۱۳۸۸

ساعت ۱۷ تا ۱۹:۳۰

تالار دکتر شیرازی
مجموعه نقش جهان – فرهنگستان هنر
خیابان ولیعصر- پارک ساعی

(برگزار شد)

۲۹ فروردین مصادف است با روز جهانی بناها  و محوطه‌های تاریخی“، این روز موقعیتی را فراهم می‌آورد که آگاهیهای عمومی در باب تنوع میراث جهانی، کوششهای لازم برای حفاظت از آن و همچنین توجه به آسیب‌پذیری آنها افزایش یابد .
ایکوموس جهانی امسال اعضای خود را به سازماندهی فعالیتهایی با نگاه به موضوع میراث فرهنگی و علوم، تشویق نموده است. دو زمینه اساسی این واقعه یکی نقش علوم و فرآیندهای علمی در خلق میراث فرهنگی است و دیگری سهمی است که علم و فن‌آوری در مطالعه این آثار دارد .

.

بیانیه کمیته ملی ایکوموس ایران به مناسبت روز جهانی بناها و محوطه‌ها

ICOMOS LOGO Transparent small

بیانیه کمیته ملی ایکوموس ایران  به مناسبت روز جهانی بناها و محوطه‌ها

روزجهانی بناها و محوطه‌های تاریخی در ۲۹ فروردین ۱۳۶۱ خورشیدی(۱۸ آوریل ۱۹۸۲) توسط ایکوموس پیشنهاد گردید و در بیست و دومین کنفرانس جهانی یونسکو در سال ۱۳۶۲ به تأیید رسید. این روز ویژه موقعیتی را فراهم می‌آورد که آگاهیهای عمومی در باب تنوع میراث جهانی، کوشش‌های لازم برای حفاظت از آن و همچنین توجه به آسیب‌پذیری آنها افزایش یابد.

ایکوموس، برای امسال، کمیته‌های ملی، کمیته‌های علمی بین‌المللی و اعضای خود را به سازماندهی فعالیت‌هایی با نگاه به موضوع “علم و میراث‌ فرهنگی” تشویق نموده است. دو زمینه اساسی در برخورد با این رویداد یکی نقش علوم و فرآیندهای علمی در خلق میراث فرهنگی است و دیگری سهمی است که علم و فناوری در مطالعه این آثار دارد.

مقدمه:

شورای بین المللی بناها و محوطه‌ها (ایکوموس)، سال ۲۰۰۹ میلادی را سال میراث و علم نامیده است، بدین منظور که در این سال، با برجسته کردن سهم علوم در خلق میراث فرهنگی و همچنین شناخت آن، به یکی دیگر از اجزاء اصلی و بنیادین تشکیل دهنده میراث توجه شایسته مبذول گردد. گردهمایی‌ها، سخنرانی‌ها، گفتگوها و سایر رویدادهای سازمان یافته در این باب، آگاهی عمومی را در کیفیت جوهری میراث، افزایش بیشتری خواهد داد و مسئولیت مشترک مدیران و مسئولین و مردم را بویژه در مورد بناها و محوطه‌های تاریخی بعنوان بزرگترین چارچوب فضایی ارزشهای فرهنگی سنگین‌تر خواهد کرد.

این مهم متضمن دو رویکرد با هدف واحد است:

رویکرد نخست نقش علوم را در خلق میراث فرهنگی – جستجو می‌کند و دیگری ارزیابی سهم علم و تکنولوژی نوین را در شناخت میراث فرهنگی مورد توجه قرار می‌دهد.

کمیته ملی ایکوموس ایران با توجه به خواستگاه فرهنگی تاریخی خود و با استقبال از موقعیتی که در صحنه جهانی فراهم آمده است به برخی از واقعیتهای فرهنگ ملی در پیوند با اصول جهانی اشاره می‌نماید به این امید که بتواند نظر مساعد اولیای امور و مسئولین را بیش از پیش به اهمیت این وجه از منشور حفاظت جلب نماید:

·         امروزه سهم علومی که به گذشته می‌نگرند و از این طریق در پی دریافت حقایق و تفسیر تعبیر واقعیتهای کنونی می‌باشند، در میان علوم جدید بسیار چشمگیر و قابل توجه است. از این دیدگاه حال و آینده بدون برقراری پیوند با گذشته قابل تصور نیست.

·         فرآیند‌های علمی به دنبال تجربیات فرهنگی انسان سامان یافته است، و به یاری این فرآیندها و تکنولوژی و فن‌آوری، سطح دیگری از فرهنگ تحت عنوان تمدن ظاهر گردیده است. از خلال آثار و شواهد باقی‌مانده از فرهنگ‌ها و تمدن‌های پیشین می‌توان سهم علوم و فن‌آوری را در خلق میراث فرهنگی ارزیابی کرد.

·         شناخت ظرایف علمی و فنی مستتر در میراث جز از طریق بکار گیری روشهای علمی میسر نیست. این که مقوله خاصی از میراث فرهنگی با چه نظامهای علمی در ارتباط است یا به عبارت دیگر، علوم تحلیل کننده پدیده مورد نظر کدامند، سئوال موجه ایست که پاسخ آن در هر عصری بر حسب تحولات علمی آن دوران می‌تواند متفاوت باشد، از جمله در زمان حال می‌توان به فهرست معینی از علوم دست یافت که متناسب با درجه شناخت علمی ماست.

·         ایران به عنوان یکی از شرکاء تمدن جهانی از نظر دارا بودن تعداد کثیر و متنوعی از محوطه ها و بناهای تاریخی مسئولیت سنگینی بر عهده دارد و بخشی از تاریخ علم را نه به عنوان دانسته هایی مربوط به گذشته بلکه به عنوان بستر تحول مبانی علوم جدید در اختیار دارد و از آن حفاظت می‌کند.

·         شناخت و معرفت کافی به احوال پدیده‌ها و فرآیندهای فرهنگی و طبیعی غالباً از طریق رویکرد تاریخی به آنها میسر خواهد شد.

شناخت علمی میراث فرهنگی به معنی شناخت آن در فرآیند تاریخ علم و مبادی مابعدالطبیعه آن تا عصر حاضر است. این مدعا آنجاست که کیفیت پیشرفت خود علم نیز در یک فرآیند تاریخی قابل شناسایی و معرفت است. بنابراین ما فرآیندهای میراث را در فرآیند تاریخی علوم و مرتبط با مبادی مابعدالطبیعه آن خواهیم شناخت نه منحصرا از طریق علم معاصر.

·         یکی از مهمترین پیامهای علمی مستتر در میراث فرهنگی ایران با توجه به ویژگیهای جغرافیایی آن، مصرف حداقل منابع محیطی و انرژی در برابر ایجاد حداکثر تنوع فرهنگی است. این مهم به یاری علم و با تکیه بر هوشمندی انسانی در این سرزمین صورت عمل به خود گرفته است. امید است این الگوی فرهنگی جدا بتواند به یک حرکت علمی در سطح ملی مبدل گردد. و از این طریق به آرمانهای جهانی یاری رساند.

·         اگر نظریه تداوم الگوهای فرهنگی ایران در فرآیند تاریخی معتبر باشد، باید بتوان به اصول مشترک بین آنها و پدیده های طبیعی پیرامون دسترسی پیدا کرد. همچنین این اصول ناگزیر در بسیاری از عرصه‌ها بطور پنهان و آشکار خود را ظاهر خواهد کرد. در این صورت می‌توان منتظر فلسفه پیوند دهنده‌ای باشیم که نشان دهد الگوهای میراث فرهنگی تا چه اندازه با مظاهر طبیعی پیرامون خود وحدت دارند. خوشبختانه اینگونه توجهات علمی به میراث فرهنگی از سوی دانشجویان و دانش‌پژوهان ایرانی در دانشگاه‌ها و سایر موسسات پژوهشی روز به روز در حال گسترش است.

·         اعتبار و ارزش کاربردی دانش بومی، نظامهای فنی و مصالح سنتی در مرمت و حفاظت بناها و محوطه های تاریخی ایران، در پرتو دانش جدید همچنان به قوت خود باقیست و علوم و تکنیکهای نوین تحلیل، تعارضی با درک شهودی و کیفی، به مثابه تکنولوژی طراحی که در برپایی شاهکارهای معماری اینسرزمین ارزش عملی خود را به اثبات رسانده‌اند، ندارد. این آثار بر رابطه مستقیم درک شهودی و فنون عملی تاکید دارند.

·         تهدیدهایی را که استفاده سهل انگارانه از تکنولوژی در عرصه های مختلف نظیر توسعه ناپایدار، جنگ و غیره متوجه میراث فرهنگی کرده است. امکانات و فرصتهای بسیار درخشان کاربرد آن را در جهت شناخت، معرفی، مرمت میراث در محاق قرار داده است.

فرصتهایی نظیر استفاده از فن‌آوری‌های ژئوفیزیک – استفاده از سیستمهای لیزری، اشعه ایکس، سیستمهای اطلاعاتی و ارتباطی، تحلیل ساختاری و مدلسازی و غیره هم‌اکنون نقش بی‌سابقه‌ای در امر شناخت و حفاظت دارند. به هر حال استفاده از علم و فن‌آوری باید در جهت راهبردهای فرهنگی- تاریخی یا به عبارت دیگر باید در جهت آن چیزی باشد (که ما می‌خواهیم آن را نگهداریم) در این‌جا تهیه طرح‌های راهبردی با رویکرد فرهنگی- تاریخی برای حفاظت و مرمت محوطه ها و بناهای تاریخی پیش از شروع طرح‌های عملیات ضرورت خود را آشکار می‌کند.

·         ایران طیف گسترده‌ای از فرهنگ‌ها و سنت‌ها را در قالب حوزه‌های فرهنگی و تاریخی متعدد و پیوسته به یگدیگر با هویت واحد و نیرومند ایرانی- اسلامی گردهم ‌آورده است که با طبیعت متنوع آن در تعامل اند. به این ترتیب قلمرو تاریخی غنی و وسیعی از ارزشهای جهانشمول پدیدآمده است. اینک ما در برابر تعهدات سنگین ناشی از این غنای فرهنگی قرار داریم. همکاری نهاد‌های مردمی و سازمانهای دولتی بیش از هر زمان دیگر موجب دلگرمی و امیدواری در جهت غلبه بر مشکلات این راه است.

·         ضرورت رویکرد تاریخی به مسائل به منظور شناخت و دریافت پاسخ لازم در ایران به عنوان یک کشور کهنسال، بویژه در زمینه‌های معماری و شهرسازی- توسعه- برنامه‌ریزی مهندسی و غیره احساس می‌شود، به این ترتیب پژوهندگان در میراث فرهنگی ایران سهم عظیمی در برنامه‌های آموزشی متکی به این رویکرد، از مدرسه تا دانشگاه را خواهند داشت.

·         تکمیل تجربیات کشورهایی که علی الرغم سوابق تاریخی اندک، به پیشرفتهای مطلوبی در این زمینه‌ها نائل شده‌اند منوط به برقراری پیوند با تجربیات حاصل از رویکرد تاریخی به مسائل، در کشورهای کهنسال است. به این ترتیب موازنه‌ای در تبادل علمی و فرهنگی کشورهای مختلف جهان حاصل خواهد شد.

·         به عنوان نمونه‌ای گویا نمیتوان نقش خواجه نصیرالدین طوسی و میراث دانشمندان قلاع الموت را از تحولات علمی در زمینه‌های هندسه- معماری- مهندسی- ستاره‌شناسی و بسیاری علوم دیگری که محوطه تاریخی و گنبد سلطانیه به مثابه شاهد جاوید آنرا نمایندگی می‌کند، جدا کرد.

ظهور آثارمعماری که تحت نظر مستقیم خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی طبیب- مهندس شهرشناس و دانشمند بزرگ هدایت و مدیریت شده است، بدون یک جنبش و نهضت علمی فراگیر قابل تصور نیست.

در پایان به مناسبت سال جهانی میراث و علم، کمیته ملی ایکوموس ایران با احترام کلیه نهادهای علمی، پژوهشی، اجرایی کشور را که مشتاق بررسی و تفحص در مبانی علمی پیش گفته هستند فرا می‌خواند تا با همکاری یکدیگر حرکتی را در سطح ملی نسبت به مضامین علمی و فنی مستتر در میراث فرهنگی ایران در رشته‌های مختلف بوجود آورند.

 

هم صدا با سایر ملل جهان، اعضای ایکوموس ایران در این روز به بزرگداشت ارزش‌های نهفته در بناها و محوطه‌های تاریخی پرداخته، لزوم شناخت و حفاظت از آنها را همآهنگ با دیگر ملل، یاد‌آور می‌شوند.

کمیته ملی ایکوموس ایران به مناسبت سال” علم و میراث‌فرهنگی” :

–         ملت ایران و مسئولین منتخب و منتصب کشور را توجه می‌دهد به دورنگری در انتخابها و تصمیم‌گیری‌ها برای جلوگیری از پیگیری راه‌های سئوال برانگیز. همچون احداث مترو در خیابان چهار باغ و بنای بُرج جهانما در  شهر اصفهان و توسعه بی‌قاعده و نوسازی در بندر سیراف، مهمترین بندر کهن ایران در خلیج فارس  و مواردی مانند آنها.    

–         مالکان آثار و سرمایه‌گزاران را توجه می‌دهد به امکان بهره‌برداری اقتصادی و کسب تشخص اجتماعی، در صورت برخورد مناسب با آثار تاریخی که شامل توجه و رعایت سلسله مراتب شناخت، حفاظت، مرمت و احیای آثار بر پایه اصول علمی است. که این مهم در سایه به کارگیری کارشناسان مجرب حاصل خواهد شد.

–         مسئولان قضایی و امنیتی کشور را توجه می‌دهد به لزوم جلوگیری از بهره‌برداری غارتگران میراث فرهنگی از دستاوردهای علم و فناوری – همچون دستگاههای فلزیاب- در غارت و تخریب آثار تاریخی.

–         شهرداران و شوراهای اسلامی شهرها را توجه می‌دهد به لزوم بررسی، مستندنگاری، حفاظت و مرمت علمی عناصر تاریخی شهری از طریق به کارگیری گروههای کارشناسی مجرب و تأسیس دفاتر نظارت‌ دائمی بر بافتهای تاریخی در شهرداریها.

–         مطبوعات و رسانه‌ها را توجه می‌دهد به تهیه برنامه‌ها و اخبار مستند و بی‌طرف در خصوص آثار تاریخی و حوادث پیرامون آنها بر پایه شواهد و مستندات علمی، و جلوگیری از ورود سرنوشت بناهای تاریخی به دایره جریانات غیر علمی.

–         کارشناسان اقتصادی را توجه می‌دهد به لزوم محاسبه علمی ارزشهای اقتصادی ناشی از بهره‌برداری صحیح از آثار تاریخی در سایه حفظ و بهره‌برداری فرهنگی و هویتی از اینگونه آثار.

–         صاحبان حِرَف و اصناف را توجه می‌دهد به شناخت، مستند‌نگاری، حفاظت و مرمت علمی ابنیه و محوطه‌های مرتبط با حرفه‌هایشان.

–         کارشناسان میراث فرهنگی را توجه می‌دهد به دقت در رعایت سلسله مراتب علمی در شناخت، حفاظت، مرمت و احیای آثار تاریخی و لزوم فراگیری مستمر در زمینه اصول، فرآیندها و روشهای علمی مرتبط.

–         پژوهشگران را توجه می‌دهد به تلاش برای شناخت و کشف اصول و فرآیندهای علمی به کار رفته در برپایی یا بهره برداری از بناها و محوطه‌های تاریخی و همچنین به جایگزینی روشهای متکی بر حدس و گمان با روشها و ابزارهای مطمئن علمی.

–         دانشجویان را توجه می‌دهد به دقت در یادگیری اصول و روشهای علمی شناخت و حفاظت آثار تاریخی و شرکت فعال در برنامه‌های علمی و آموزشی مرتبط.

در این سال که به نام “علم و میراث‌فرهنگی” نامگذاری شده است، کمیته ملی ایکوموس ایران “اصلاح و ارتقای باورهای جمعی را در جستجو و رعایت اصول علمی در زمینه شناخت، حفاظت و مرمت آثار تاریخی” به عنوان یکی از اهداف پیش رو انتخاب و به اعضای خود و سایر علاقمندان معرفی می‌نماید. 

 

با احترام

 کمیته ملی ایکوموس ایران

۲۹ فروردین ۱۳۸۸  روز جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی -سال علم و میراث فرهنگی

.

مسجد جامع اصفهان دایره‌المعارف معماری ایران است

به گزارش خبرنگار بخش میراث فرهنگی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در اصفهان، دکتر باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی در مسجد جامع اصفهان اظهار داشت: اصفهان پیش از اسلام از دو شهر کوچک و ۱۶ روستا تشکیل شده بود. مسلمانان در ابتدای ورود به اصفهان در روستایی به‌نام خوش نیان، نخستین مسجد را ساختند.

وی ادامه داد: مسجد جامع اصفهان در سال ۱۵۶ هجری قمری در مساحتی حدود پنج یا شش هزار متر مربع ساخته و در سال ۲۲۴ هجری قمری این مسجد از نو در مساحتی حدود یک هکتار بازسازی شد.

او بیان کرد: مسجد فضایی پاک، محدود و جهت‌دار است. در تاریخ آمده که مسجد جامع اصفهان نه‌تنها محل عبادت بوده، بلکه در آن، جلسه‌های درس بزرگان هم برپا می‌شده و حتا در متون ذکر شده که پای هر ستون مسجد جامع اصفهان حلقه‌ی درسی بوده است.

رییس موسسه‌ی ایکوموس ایران شهر اصفهان را زاییده‌ی دوره اسلامی دانست و افزود: نظام شهرسازی اصفهان براساس نیازهای اجتماعی و سیاسی حاکمان به‌وجود آمده و تغییرات کالبدی مسجد جامع اصفهان نیز نشان از تغییرات سیاسی و اجتماعی در طول تاریخ اصفهان دارد.

وی توضیح داد: بیشترین این تغییرات در قرن پنجم هجری قمری توسط سلسله‌ی سلجوقیان انجام شده‌اند. امپراطوری سلجوقی به‌عنوان نخستین امپراطوری سکولار، گرچه دست به تخریب مسجد جامع اصفهان نزد، اما تغییرات زیادی در آن به‌وجود آورد.

این استاد معماری با بیان این‌که مسجد جامع اصفهان، دایره‌المعارف معماری ایران است، گفت: سازه‌ی گنبد، پیش از اسلام نیز در معماری ایرانی وجود داشته است. با ورود اسلام به ایران نه‌تنها این دین با مظاهر فرهنگ ایرانی به مقابله برنخواست، بلکه آن دسته از جلوه‌های فرهنگ مانند گنبد را در بناهای مذهبی مورد استفاده قرار داد.

وی اظهار داشت: تا پیش از ورود سلجوقیان به اصفهان، مسجد جامع تنها از یک شبستان بدون گنبد تشکیل شده بود؛ اما با ورود سلجوقیان به‌عنوان امپراطوری که چهار مذهب جهان اسلام را می‌خواست پوشش دهد، در معماری مسجد جامع تغییراتی به‌وجود آمد؛ تا این مسجد به‌عنوان مسجدی جهانی فضایی مطلوب برای هر چهار فرقه باشد.

او افزود: در این زمان، مسجد جامع دارای گنبد شد و این یک تغییر ساده نبود، بلکه نمادی از تغییر قدرت حاکم بر ایران بود که می‌خواست، اصفهان را به‌عنوان پایتخت خود انتخاب کند. در این دوره، مسجد جامع اصفهان که به‌شیوه‌ی مسجد النبی ساخته شده بود، به تقلید از معماری ایران دارای چهار ایوان شد که فضای مسجد را از هم تفکیک می‌کردند و این‌گونه، سلسله‌ی سلجوقی نخستین حضور پررنگ خود را در اصفهان تثبیت کرد.

به گفته‌ی آیت‌الله‌زاده شیرازی دوره‌ی سلجوقیان در سرنوشت معماری مسجدها در اصفهان تاثیر به‌سزایی داشت و مسجدسازی اصفهان از مسجدسازی به سبک مسجد النبی به مسجدسازی چهار ایوانی تبدیل شد.

وی ادامه داد: بعد از شهادت حضرت علی (ع) و کشته شدن معاویه و ابوسفیان، محدوده‌ای مقابل محراب تعیین شد که جایگاه امام جماعت را از صفوف مردم جدا می‌کرد و این‌گونه از جان امام جماعت محافظت می‌شد.

او اضافه کرد: در زمان آل بویه قسمتی از حیاط مسجد جامع اصفهان به شبستان اضافه و این مسجد به‌عنوان مسجد کبیر شهر مطرح شد. در این زمان، مسجد صغیر شهر اصفهان (مسجد حکیم کنونی) ساخته شد.

خبرگزاری دانشجویان ایران – اصفهان
سرویس: میراث فرهنگی

تهیه طرح منشور مرمت بناهای تاریخی ایران توسط کمیته ایکوموس از سرگرفته می‌ِشود

پس از دیدار اعضای کمیته ایکوموس ایران با رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تهیه طرح منشور مرمت بناهای تاریخی از سرگرفته می‌شود.

دکتر حسن زرگر، رئیس کمیته ایکوموس ایران با اعلام این خبر به خبرنگار میراث فرهنگی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، گفت: پیش از این طرح تهیه منشور مرمت پیشنهاد داده شده و پس از قرار داد کار بر روی آن بودیم که متأسفانه در گردش اداری به مشکل برخورد و با جدیت پیگیری نشد.

این موضوع در جلسه مطرح و با موافقت از سوی رئیس سازمان واجه شد.

منشور مرمت شامل دستورالعمل های مشخص و معینی در رابطه با عملیات حفاظت و مرمت بناهای تاریخی در کشور است تا براساس آن همگی کارشناسان و متخصصان امر مرمت بطور یکدست و براساس اصول و قواعد پذیرفته شده در مقیاس جهانی و برطرح شرایط هر منطقه عمل کنند.

زرگر اضافه کرد: متأسفانه هم اکنون بدلیل عدم وجود چنین منشوری کارهای مرمتی بشدت به سلیقه متخصصان بستگی دارد این تفاوت فاحش نیست.

شاید بدین وسیله کارشناسان به نوعی توجیه شوند. هم اکنون نیز مقدار زیادی اسناد و مدارک برای این کار جمع

آوری شده است.

وی همچنین از همکاری با سازمان در زمینه انتشار و ترجمه کتاب‌های خارجی با موضوعات مرمتی سخن گفت و افزود: از جمله این انتشارات کتاب‌های کنفرانس ملی هویت خواهند بود که یکی از آنها کتابی با عنوان «بین دو زلزله» است که به بررسی اثرات بلایا و خطرات طبیعی برروی آثار فرهنگی می‌پردازد.

رئیس کمیه ایکوموس ایران با اشاره به مشارکت در فعالیت‌های علمی پژوهشی و آموزش های کوتاه مدت سازمان اظهار داشت: در راستای سیاست کلی سازمان که قصد بکارگیری کارشناسان و مشاورینی خارج از سازمان در طرح های مرمتی دارد، باید مرکزی برای تعیین صلاحیت این افراد، ارزیابی آنها و همچنین نظارت بر عملکرد آنها وجود داشته باشد که ایکوموس می تواند بخشی از این کار را عهده‌دار شود.

خبرگزاری دانشجویان ایران – تهران
سرویس: میراث فرهنگی

نزدیک کردن دو مکانیزم قدرت و مدیریت کار ساده‌ای نیست

به دنبال تشکیل ستاد ویژه بقاع متبرکه و بناهای مذهبی در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، دکتر حسن زرگر ـ از رییسان پیشین سازمان میراث فرهنگی کشور ـ درباره این اقدام گفت: به نظر می‌رسد با توجه به اینکه تصرف در بناهای مذهبی، ساخت و ساز، گسترش و بسط در آنها همراه با منافع متولیان آنها بدون توجه به شرایط و موازین قانونی انجام می‌گرفته و می‌گیرد، تشکیل چنین ستادی کاری مفید باشد و از این بابت یکی از معضلات مبتلابه سازمان برطرف شود.

وی به خبرنگار بخش میراث فرهنگی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) گفت: در بسیاری از مواقع مساله این نیست که اداره میراث فرهنگی با گسترش یا تعمیرات و ساخت ساز در این بناها مخالف باشد؛ اما راه حل توسعه ممکن است راه حل بولدوزری نباشد و طراحی عملیات برای چنین بناهایی باید به عهده کارشناسان آن قرار گیرد. به هر حال شاید تشکیل این ستاد از تلفات بناهای ارزنده تاریخی مذهبی بکاهد.

رییس کمیته ایکوموس ایران با اشاره به نبود تجانس بین دو سازمان مرتبط با این مجموعه‌ها اظهار داشت: سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به عنوان تشکیلات دولتی عمل می‌کند و از طرفی هیات امنای بناهای مذهبی به عنوان تولیت آنها که بسیاری از اوقاف ارتباط آنها با اداره اوقاف هم اداری نیست، دو مکانیزم قدرت و مدیریتی هستند که نزدیک کردن آنها کار ساده‌ای نیست. اما به هر حال مشکل باید به نوعی رفع شود که تشکیل ستاد در این زمینه فکر خوبی بوده است.

وی با تاکید بر تحلیل کلی مشکلات موجود در این زمینه از سوی ستاد گفت: اینکه چه نوع مشکلاتی وجود دارد و اختلاف سلیقه‌ها از نوع حقوقی یا اداری دقیقا‌ً از کجا نشأت می‌گیرد، یک راهکار اولیه است که البته با بررسی مصادیق موجود در این زمینه نیز می‌توان کار را آغاز کرد. البته باید بگویم مطمئناً راهکارهایی که در این مورد بیان می‌شود اداری و قانونی نخواهند بود. توضیحات ائمه جمعه در توجیه مردم از این کانال بسیار مهم است و چیزی نیست که به بخشنامه احتیاج داشته باشد. زیرا در بسیاری اوقات می‌بینیم که تولیت مجموعه‌ها به عهده بزرگانی است که تنها حکم شرعی را خوب درک می‌کنند. چنین اقدامی ضروری به نظر می‌رسد؛ زیرا در غیر این صورت مردم دست‌بردار نبوده و بارها شاید این قضیه بوده‌ایم که عده‌ای بازاری به جان ساختمان می‌افتند.

زرگر اضافه کرد: شاید مهمترین مساله حال حاضر این بناها تامین منابع مالی جهت مرمت آنها باشد، هرچند اکثر این بناها به صورت موقوفه بوده و خودشان منابع درآمدی دارند. اما به هر حال همواره مکانیزم‌های سنتی جهت نامگذاری بناهای مذهبی از گذشته وجود داشته که تعمیرات و مرمت توسط آن انجام می‌شده؛ اما در حال حاضر با تغییر شرایط زندگی و نوع مداخلات، ارتباطات با نهادهایی مثل میراث فرهنگی باید جایگزین شود.

خبرگزاری دانشجویان ایران – تهران
سرویس: میراث فرهنگی

متن‌های خارجی درباره مرمت بناهای تاریخی ترجمه می‌شود

دکتر حسن زرگر ـ رییس کمیته ایکوموس ایران ـ با اعلام این خبر به خبرنگار بخش میراث فرهنگی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) گفت: با نبود چنین متونی خلاء جدی در این امر حس شد و در نتیجه تصمیم به ترجمه متون مرمتی به زبان بیگانه گرفتیم. زیرا از این نظر کشورمان دارای متون غنی نبوده، هرچند کارشناسان مرمت بسیاری وجود دارند؛ اما استفاده از تجربیات دیگر کشورها ضروری به نظر می‌رسد.

وی افزود: اکثر کتابها به زبان انگلیسی و فرانسه بوده و تاکنون دو کتاب درباره زلزله ترجمه شده و در اختیار اعضای ایکوموس و برخی کارشناسان سازمان قرار گرفته است.

زرگر با اشاره به ضربتی بودن ترجمه دو کتاب قبلی گفت: زلزله بم باعث شد تا یکی از این متن‌ها پیرامون بحث آسیب‌شناسی بناهای تاریخی در زلزله و کتابی با عنوان ”در میان دو زلزله” به سرعت ترجمه شود. درواقع بیشتر متون بخش‌های این چنینی و تاریخ مرمت بناها در دنیا که دستورالعملی و نحوه ارزیابی و دستورالعملی دارند، ترجمه می‌شوند. هم اکنون نیز ترجمه کتاب مرمت بناهای گلی را در دست داریم.

وی در پایان گفت: در صدد تامین بودجه این کار و همچنین نظارت علمی و اداری کار به طور دقیق هستیم و البته اگر سازمان یا انتشاراتی قصد چاپ آن را به‌طور کثیر داشته باشد، موافق هستیم.

خبرگزاری دانشجویان ایران – تهران
سرویس: فرهنگ و ادب – میراث فرهنگی

توهم درآمدزایی نخستین ضربه را به میراث فرهنگی زد

وظایف وسیع سازمان میراث فرهنگی کشور اعم از حفاظت و مرمت، ‌تشکیل موزه‌ها، امور باستان‌شناسی، ‌هنرهای سنتی، مردم‌شناسی و دیگر برنامه‌ها بیشترین توان این نهاد را در بخشی از سازمان‌های ادغامی آن شامل مرمت و حفاظت آثار تاریخی متمرکز کرد و این باعث شد که مساله ارتقای سطح آگاهی عمومی بدنه جامعه در زمینه میراث فرهنگی کمرنگ شود.

دکتر حسن زرگر ـ رییس اسبق سازمان میراث فرهنگی کشور ـ در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) درباره نقاط ضعف و قوت این نهاد گفت: هرچند سال‌های اخیر با تاکید یونسکو بر مساله حفاظت از میراث معنوی، کلیه فعالیت‌ها تحت‌الشعاع این موضوع قرار گرفته، اما در حالت کلی در زمینه‌هایی به جز مرمت آثار، کار کارشناسی پرتوان و پرقوتی صورت نگرفته است؛ به نحوی که برخی از فعالیت‌ها مانند پژوهش در مورد زبان و گویش اساسا مطرح نیست.

وی افزود: از دوران انجام وظیفه خود در این سازمان تصورم این بود که نقش حوزه معرفی و آموزش آنقدر حیاتی است که شاید مشابه کاری مانند سوادآموزی یا واکسیناسیون عمومی باشد. موضوع این است که تشکیلات میراث فرهنگی در اذهان عمومی باید از یک نهاد مانع و بازدارنده که اجازه هر کاری را به افراد نمی‌دهد،‌ اصلاح شده و به عنوان نهادی محافظ صیانت و فرهنگ کشور تبدیل شود. و اینکه سازمان تشکیلاتی باشد که مردم به طور جد از آن حمایت کنند. باید در راستای خواست عمومی و پاسخ‌دهنده به آن باشد که متاسفانه چنین چیزی هنوز در جامعه ما اتفاق نیفتاده است.

زرگر در ادامه علت این امر را بی‌اطلاعی و کم توجهی مسؤولان پست‌های مدیریت شهری مرتبط با حوزه میراث فرهنگی عنوان کرد و اظهار داشت: موارد تخلف در این حوزه عموما توسط کسانی بوده که در شکل مطلوب حامی قضیه بوده و قصد استفاده از توان کارشناسی سازمان را برای اهداف حوزه کاری خود داشته‌اند. این ماجرا همچنان در حال تکرار است و تخریب بناهای ثبتی گواه این مدعاست. قانون به دلیل ملاحظه‌کاری اجرا نمی‌شود و عدم امنیت برای میراث فرهنگی را به وجود می‌آورد.

رییس کمیته ایکوموس ایران در ادامه، دیگر مورد غفلت شده در سازمان را توجه به مرمت بافت‌های شهری ذکر کرد و افزود: به رغم توجه سازمان‌های بین‌المللی وابسته به یونسکو، این امر در کشور ما با بی‌توجهی روبه‌رو شد. باید بگویم در این حوزه به جز چند نمونه کوچک، آن هم در حد آزمایشی، تجربه قابل ارایه‌ای در اختیار نداریم

و به‌وفور در طرح‌های جامع شهری درک صحیحی از اهمیت موضوع مرمت شهری در حال و آینده شهرها وجود نداشته و مداخلات تخریبی ناموفق بسیار بوده است.

وی یکی از اصولی‌ترین مشکلات در سازمان میراث فرهنگی را عدم تناسب امکانات و منابع در اختیار آن با مسؤولیت‌های برعهده‌اش برشمرد و گفت: هنوز هم افکار عمومی در این جهت است که برای ایجاد یک سد یا آب برای تامین شرب به راحتی میلیاردها تومان بودجه صرف می‌شود؛ اما در حوزه میراث فرهنگی اصلا چنین چیزی نیست. از لحاظ تشکیلاتی نیز با وجود هفتاد واحد در مراکز و شهرها باید بپذیریم تقسیم نیروهای کارشناسی به تعداد کافی در تمام استان‌ها میسر نبوده است؛ اما باید با سفر به استان‌های ضعیف کمبود کارشناسان را جبران کنند. همچنین روال خوبی که در گذشته وجود داشت، تشکیل منظم شورای فنی درباره بناهای تاریخی با حضور جمعی از کارشناسان به عنوان مرجع خوبی برای تصمیم‌گیری بود که نقش آن در سال‌های اخیر بسیار کمرنگ و فعالیت آن تقریبا متوقف شد.

زرگر اضافه کرد: تشکیل سازمان درست در مقطعی صورت گرفت که مملکت ما درگیر جنگ بود و تمامی افرادی که دست‌اندرکار این موضوع بودند، دچار بحران بوده‌اند؛ اما به هر حال به لحاظ استحکام جنبه‌های قانونی‌اش تصویب شد و هم اکنون اساسنامه آن جزو مترقی‌ترین قانون‌هاست؛ اما اگر تمام ابعاد آن به صورت عمیق مورد توجه قرار می‌گرفت، حتما شرایطی بهتر از امروز داشتیم.

وی در ادامه گفت: همواره این دغدغه خاطر را داشته‌ام که سازمان میراث فرهنگی از زمانی که از وزارت آموزش عالی جدا شده و با توهم درآمدزایی به وزارت ارشاد ملحق شد، اولین ضربه را خورد و فرصت‌های بسیاری را به این وسیله از دست دادیم. امیدواریم هم اکنون با ادغام آن با سازمان ایرانگردی به لحاظ سیاسی، جایگاهی را که به حق باید از سال‌های خیلی دور می‌داشت بیابد. کم لطفی است اگر بگوییم در کشوری زندگی می‌کنیم که اهمیت ورزش بیشتر از میراث فرهنگی نیست. به هر حال شاید به این طریق جایگاه سیاسی و تشکیلاتی سازمان قدری اصلاح شود؛ اما مطمئنم هماهنگی فعالیت‌ها و نقش و تعریف تازه یافتن برای این دو حوزه پیچیده است و فکر می‌کنم جدا از یکدیگر بهتر می‌توانستند به فعالیت خود بپردازند.

او ادامه داد: تجانس ماهیت اهداف این دو سازمان بسیار کم است؛ بر خلاف اینکه عده‌ای بر این تصورند که توریسم به معنای بازدید از میراث فرهنگی است، فکر می‌کنم سهم سازمان میراث فرهنگی از گردشگری کم است و در نهایت داشتن یک دیدگاه روشن درباره نحوه کنار هم گذاردن این تشکیلات شاید مهمترین موضوعی است که همگی همکاران با آن مواجه خواهند بود.

خبرگزاری دانشجویان ایران – اصفهان
سرویس: میراث فرهنگی

طرح تهیه منشور مرمت بناها و محوطه‌های تاریخی بررسی می‌شود

طرح تهیه منشور مرمت بناها و محوطه‌های تاریخی مبنی بر وجود قوانین و مقررات خاص مرمتی این آثار و تزیینات وابسته به معماری، توسط کمیته ملی ایکوموس ایران و با همکاری سازمان میراث فرهنگی کشور در حال بررسی است.

اکبر زرگر ـ رییس کمیته یادشده ـ با اعلام این خبر به خبرنگار بخش میراث فرهنگی ایسنا (خبرگزاری دانشجویان ایران) گفت: این منشور در برخی کشورهای دنیا از سابقه طولانی برخوردار است که خاص هر کشور و جدا از مصوبات بین‌المللی است. اما قرار است در مقیاس ملی نسخه دیگری از آنها تهیه شود که پس از انجام کارهای پژوهشی، متناسب با شرایط فرهنگی و شرایط آثاری که در کشور است، تغییر داده می‌شود.

وی این کار را آیین‌نامه نوشتن برای منشور اصلی خواند و گفت: شاید برای انجام این کار کمی دیر باشد؛ زیرا تدوین، تهیه و تصویب و پس از آن صورت قانونی منشور و اینکه ملاک عمل برای همه کارشناسان مرمت باشد، خود به زمان احتیاج دارد.

زرگر اضافه کرد: هم‌اکنون مشغول مذاکره با سازمان میراث فرهنگی کشور هستیم؛ تا با کمک این سازمان مقدمات کار را انجام دهیم و در صورت توافق، این کار توسط کمیته ایکوموس و با هزینه سازمان انجام شود.

وی یکی از وجوه طرح منشور را اجرای آن در کشور برشمرد و افزود: این موضوع حتما مورد نظر قرار می‌گیرد و اینکه چطور تهیه شده و کجا تصویب شود؛ که اعتبار قانونی یافته و بتواند مورد اجرا باشد. البته این طرح با وجود ادغام دو سازمان میراث فرهنگی کشور و ایرانگردی و جهانگردی، همچنان باقی است.

منشور آتن و ونیز دو منشور مرمتی با سابقه طولانی در جهان هستند که توسط مؤسسه‌های وابسته به یونسکو و مجامع وابسته به آنها تدوین شده‌اند.

خبرگزاری دانشجویان ایران – تهران
سرویس: فرهنگ و ادب – میراث فرهنگی