بیانیۀ سپر آبی (بلو شیلد) دربارۀ درگیری ناگورنو-قره‌باغ

سپر آبی با اندوه فراوان شروع دوبارۀ درگیری نظامی میان ارمنستان و آذربایجان بر سر منطقۀ مورد مناقشۀ ناگورنو-قره‌باغ را اعلام می‌دارد و امیدوار است که خیلی زود و به نحوی دوستانه راه‌حلی مسالمت‌آمیز برای بحران حاضر پیدا شود.

سپر آبی اعلام می‌دارد که هر دو کشور ارمنستان و آذربایجان معاهدۀ ۱۹۵۴ لاهه در بارۀ حمایت از اموال فرهنگی در شرایط نبرد نظامی را به رسمیت شناخته‌اند و همچنین پروتکل‌های ۱۹۵۴ و ۱۹۹۹ آن را. آنها که به این ابزارهای بین‌المللی پایبندند تصدیق می‌کنند که هر آسیبی به اموال فرهنگی هر ملتی به معنای آسیب دیدن میراث فرهنگی بشریت است، چراکه هر ملتی سهمی خاص در فرهنگ جهان دارد. کشورهای عضو معاهده و پروتکل‌های آن متعهدند تا برای پاسداشت و محترم شمردن کلیۀ اموال فرهنگی موجود در منطقه‌ای که درگیری نظامی در آن واقع شده است، تلاش کنند، و از به‌کارگیری اموال فرهنگی به عنوان بخشی از عملیات نظامی و هدف قراردادن آنها امتناع ورزند.

سپر آبی اعلام می‌دارد که گزارش‌هایی دریافت کرده که دال بر وقوع درگیری در نزدیکی اموال فرهنگی واجد اهمیت برای جوامع ساکن در ناگورنو-قره‌باغ و وارد آمدن خسارت به آنهاست. مصرانه از هر دو سو می‌خواهیم که به تعهد خود به معاهدۀ ۱۹۵۴ لاهه و پروتکل‌های آن و نیز به قوانین نبرد نظامی پایبند باشند، مخصوصاً به اینکه میراث فرهنگی به ضرورت شرایط بسیار خاص ممکن است به موضوعی نظامی بدل شود. مصرانه از آنها می‌خواهیم که از کلیۀ اقدامات ممکن برای حمایت از اموال فرهنگی مشمول معاهدۀ ۱۹۵۴ لاهه، مقررات، و پروتکل‌های آن بهره بگیرند. همچنین مصرانه از آنها می‌خواهیم که افزون بر به رسمیت شناختن لزوم پیشگیری از صدمات اجتناب‌پذیر و غیرضرور به محوطه‌های فرهنگی منطقه، فعالانه برای پاسداشت و محترم شمردن کلیۀ اموال فرهنگی موجود در منطقه‌ای که درگیری در آن واقع شده تلاش کنند.

سپر آبی
۷ اکتبر ۲۰۲۰ (۱۶ مهر ۱۳۹۹)
اصل خبر

سپر آبی (‌Blue Shield) یک نهاد بین‌المللی مشورتی یونسکو در زمینۀ حمایت از اموال فرهنگی در شرایط نبرد نظامی است. سپر آبی دارای ۲۷ کمیتۀ ملی و یک هیئت مدیرۀ جهانی است –متشکل از اعضای منتخب و نمایندگان ICA (International Compliance Association)، IFLA (The International Federation of Library Associations)، ICOM (International Council of Museums)، و ICOMOS (International Council on Monuments and Sites)، که سازمان‌های بین‌المللی اصلی مسئول میراث فرهنگی هستند. سپر آبی «بر حمایت از اموال فرهنگی جهان متمرکز است، و دغدغۀ آن حفظ میراث فرهنگی و طبیعی، ملموس و ناملموس، در شرایط نبرد نظامی، و بحران‌های طبیعی و بشری است».

انتشار «اصول و نکات پایه برای دیجیتال‌سازی سه‌بعدی میراث فرهنگی» در وبگاه کمیسیون اتحادیۀ اروپا

گروه تخصصی میراث فرهنگی دیجیتال با همکاری یوروپیانا متنی با عنوان «اصول و نکات پایه برای دیجیتال‌سازی سه‌بعدی میراث فرهنگی» مشتمل بر ده اصل و تعدادی نکته در بارۀ دیجیتال‌سازی سه‌بعدی میراث فرهنگی منتشر کرده‌اند که به صورت برخط در وبگاه کمیسیون اروپا قابل دسترس است. 

یوروپیانا با هدف تسهیل برخورداری از میراث فرهنگی به قصد لذت بردن، آموزش، و پژوهش با آرشیوها و مجموعه‌ها و کتابخانه‌ها و موزه‌های متعدد اروپا همکاری و دسترس به میلیون‌ها کتاب و موسیقی و اثر هنری را با طبقه‌بندی دقیق میسر می‌کند.

مشاهدۀ اصول و نکات پایه برای دیجیتال‌سازی سه‌بعدی میراث فرهنگی

دکتر سیدامیرمهرداد محمد حجازی، به عنوان نایب رئیس ایسکارساه انتخاب شد

 

دکتر سیدامیرمهرداد محمدحجازی، عضو هیئت علمی دانشکدۀ فنی مهندسی دانشگاه اصفهان و عضو پیوستۀ ایکوموس ایران، برای یک دورۀ سه‌ساله به عنوان نایب‌رئیس کمیتۀ بین‌المللی علمی تحلیل و مرمت سازه‌های میراث معماری۱ (ایسکارساه) برگزیده شد. 

موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران ضمن عرض تبریک بدین مناسبت، برای ایشان آرزوی توفیق بیش از پیش دارد.

۱٫ International Scientific Committee on the Analysis and Restoration of Structures of Architectural Heritage (ISCARSAH)

دکتر سیدمحسن حبیبی، معمار و شهرساز و استاد دانشگاه تهران به دیدار حق شتافت

دکتر سید محسن حبیبی، معمار و شهرساز شهیر، استاد دانشگاه تهران، و عضو پیوستۀ موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران در ششم مهر ۱۳۹۹ درگذشت و خیل عظیمی از دانشجویان و دانش‌پژوهان را در فراق خود سوگوار کرد.

دکتر حبیبی در سال ۱۳۲۶ در کرمانشاه متولد شد و پس از اخذ دیپلم متوسطه به سال ۱۳۴۴ در این شهر وارد دانشکدۀ هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد و در دو رشتۀ معماری و شهرسازی به اخذ درجۀ کارشناسی ارشد نائل آمد. او در سال ۱۹۸۱ (۱۳۶۰) از رسالۀ دکتری خود با عنوان «ترکیب شهری از شهر سنتی به شهر نوین» در دانشگاه پاریس دفاع کرد و اخذ درجۀ دکتری شهرسازی نائل آمد. او سال‌ها استاد شهرسازی دانشکدۀ هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود و در سال ۱۳۸۱ از وی به عنوان استاد نمونۀ دانشگاه تهران تجلیل شد.

دکتر سیدمحسن حبیبی افزون بر تدریس در دانشگاه و مدیریت گروه و ریاست دانشکده و پردیس هنرهای زیبا، در سمت‌های اجرایی و مشورتی متعدد خدمات ارزنده‌ای به معماری و شهرسازی کشور به انجام رسانیده است که نام او را همواره در یادها نگاه خواهد داشت.

از او به جز شاگردان فراوان، آثار مکتوب ارزشمندی به جای مانده است که برخی از آنها عبارتند از: مسکن حداقل (۱۳۶۷)؛ الگوی ساخت مسکن در شهرهای خوزستان(۱۳۷۱)؛ مسکن و معلولین (۱۳۷۱)؛ اصول و ضوابط طراحی منطقه (۱۳۷۲)؛ استخوان‌بندی شهر تهران (۱۳۷۶)؛ سرانۀ کاربری‌های شهری (۱۳۷۸)؛ مرمت شهری (۱۳۸۱)؛ اطلس کلانشهر تهران (۱۳۸۴)؛ قصۀ شهر، تهران، نماد شهر نوپرداز ایرانی ۱۲۹۹–۱۳۳۲ (۱۳۸۹)؛ شرح جریان‌های فکری معماری و شهرسازی در ایران معاصر (۱۳۸۹)؛ از شار تا شهر (تحلیلی تاریخی از مفهوم شهر و سیمای کالبدی آن، تفکر و تأثر) (۱۳۹۰)؛ مکتب اصفهان، زبان طراحی شهری در شهرهای کهن (۱۳۹۱)؛ قصۀ شهر (۱۳۹۲)؛ خاطرۀ شهر (۱۳۹۴)؛ میدان بهارستان، تجربۀ نووارگی در فضای شهری ایرانی (۱۳۹۴)؛ منطقه چیست؟ (ترجمه ۱۳۶۵)؛ معماری بازسازی در فرانسه (ترجمه ۱۳۶۶)؛ فضای شهری و معلولین (ترجمه ۱۳۶۷)؛ شهرسازی:واقعیات و تخیلات (ترجمه ۱۳۷۵)؛ فناوری گنبد میراث فرهنگی (ترجمه ۱۳۸۰).

موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران این ضایعه را به جامعۀ شهرسازان و معماران و پژوهشگران تاریخ معماری و شهرسازی ایران، دانشجویان و دوستان، و مخصوصاً به خانوادۀ فرهیختۀ ایشان تسلیت می‌گوید و برای همۀ ایشان صبر آرزومند است و از خداوند متعال علو درجات برای روح این استاد و پژوهشگر نستوه و فرهیخته طلب می‌کند.

یادش گرامی باد.

انتشار پنجمین شمارۀ گاهنامۀ کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران در مهر۱۳۹۹

پنجمین شمارۀ گاهنامۀ کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران در مهر۱۳۹۹منتشر شد.

در این شماره این مطالب را می‌خوانید:
سخن نخست: معماری بومی، کویید ۱۹و سال میراث مشترک/ سیاوش صابری
یادداشت: به یاد عبدالله قوچانی/ حسین رایتی ‏مقدم
درآمدی بر شناخت: گنجی ناشناخته در کویر (روستای تاریخی خویدک) / مژگان پاک‌چشم
گزارش: گزارش فعالیت کمپ‌های داوطلبی یونسکو در ایران/ نسیم زند دیزاری و دیگران
ترجمه: معماری بومی، سبک معماری / نیکو خالقی
روایت: مرکز اقامتی در پکن / محمد محمودی
روایت: خیال سبز، خاک سرخ / فربود یحیی‌پور
منتخب تصاویر ارسالی از معماری بومی
درآمدی بر شناخت (ضمیمه): معماری بومی استان فارس (بخش دوم) / مریم اختیاری و دیگران

عکس روی جلد: روستای ده‏سرخ، دهستان سرجام، خراسان رضوی، ۱۳۹۸- نگار حداد.

دریافت نسخۀ الکترونیک گاهنامه

گرامیداشت چهلمین روز درگذشت استاد عبدالله قوچانی

برای گرامیداشت جناب استاد عبدالله قوچانی، متخصص به‌نام کتیبه‌های فارسی و عربی، پژوهشگر تاریخ دوران اسلامی، کارشناس آثار هنر اسلامی، و سکه‌شناس، و عضو پیوستۀ موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، در چهلمین روز فراق، آخرین سخنرانی او در این مؤسسه را، که چهار سال پیش در اواخر ماه مهر، ایراد فرمودند در کانال آپارت مؤسسه منتشر کرده‌ایم. جای او همواره در میان دوستانش و علاقه‌مندان به میراث فرهنگی ایران خالی خواهد بود. دریغا که فرصت بهره‌گیری از دانش گسترده و ژرف استاد به سر آمد. روانش شاد و یادش گرامی.
مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران باری دیگری این ضایعۀ جبران‌ناشدنی را به یاران و دوستان، و مخصوصاً به خانوادۀ گرامی و فرهیختۀ ایشان، تسلیت می‌گوید و از خداوند متعال اجر عظیم و قرب مقام برای آن استاد مسئلت می‌دارد.

صفّه عُمَر مسجد جامع اصفهان: دوره آل مظفر یا سلجوقی؟
سخنران: استاد عبدالله قوچانی
۲۷ مهر ماه ۱۳۹۴، موسسه هنرپژوهی نقش جهان، تالار دکتر شیرازی

بخش ۱
بخش ۲
بخش ۳

گرامیداشت یکصدمین سالگرد تولد استاد محمدکریم پیرنیا

استاد محمدکریم پیرنیا (۲۵ شهریور ۱۲۹۹ ــ ۹ شهریور ۱۳۷۶)
استاد محمدکریم پیرنیا (۲۵ شهریور ۱۲۹۹ ــ ۹ شهریور ۱۳۷۶)

موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، به ‌پاس خدمات ارزشمند استاد محمدکریم پیرنیا در زمینۀ‌ معرفی و حفاظت میراث فرهنگی و روایت سنت معماری ایران برای نسل‌های حاضر، یاد او را در یکصدمین زادروزش گرامی می‌دارد.

پیام تسلیت به مناسبت درگذشت منوچهر طیاب، پژوهشگر و کارگردان سینمای مستند

منوچهر طیاب، کارگردان فیلم‌های مستند و نویسندۀ فعال در زمینۀ تاریخ و تمدن ایران در بامداد چهارم شهریور ۱۳۹۹ در ۸۳ سالگی در وین درگذشت.

شادروان منوچهر طیاب در سال ۱۳۱۶ در تهران متولد شد و در رشتۀ معماری در دانشگاه فنی وین، و سپس در رشتۀ کارگردانی سینما و تلویزیون و طراحی صحنه در آکادمی دولتی موسیقی و هنرهای نمایشی وین تحصیل کرد. او کارگرادانی را با فیلمی دربارۀ سفال‌های تاریخی ایران آغاز کرد و سپس بیش از نود فیلم مستند و آموزشی ساخت. منوچهر طیاب نقشی مهم در رشد علمی سینمای مستند در ایران و معرفی میراث طبیعی و فرهنگی ایران از طریق این رسانه داشت.

از آثار سینمایی و مکتوب او می‌توان به «سفال»، «سرامیک»، «ریتم»، «مسجد جامع اصفهان»، «چهلستون»، «ایران، سرزمین ادیان»، «معماری دوران صفوی»، «معماری اسلامی ایران: دورهٔ ایلخانی»، «اصفهان هندسه‌ای در مقیاس انسانی»، «سد راه شن»، «وانگه روان‌جهان گله کرد»، همراه باد در دل تنهایی کویر (کتاب منتشر شده در سال ۱۳۸۱، انتشارات کتاب خورشید)، دریای پارس (کتاب منتشر شده در سال ۱۳۸۵، انتشارات کتاب خورشید)، «زاگرس، گاهواره تمدنی کهن» اشاره کرد.

موسسۀ فرهنگی ایکوموس فقدان این پژوهشگر و کارگردان شهیر را به دوستداران فرهنگ و میراث فرهنگی ایران، اهل سینما و سینمای مستند، و به‌ویژه به خانوادۀ گرامی ایشان تسلیت می‌گوید و برای ایشان شادمانی و آرامش ابدی مسئلت می‌دارد.

یادش گرامی و نامش ماندگار باد.

استاد عبدالله قوچانی، عضو پیوستۀ موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، به دیدار حق شتافت

کلُّ مَنْ عَلیها فَان وَ یبقَی وَجْهُ رَبَّک ذوالجلالِ والاکرامِ

استاد عبدالله قوچانی، متخصص به‌نام کتیبه‌های فارسی و عربی، پژوهشگر تاریخ دوران اسلامی، کارشناس آثار هنر اسلامی، و سکه‌شناس، و عضو پیوستۀ موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، به دیدار حق شتافت. بی‌شک داغ و درد فراق و فقدان ایشان جبران‌شدنی نیست. از خدای بزرگ برای خانوادۀ محترم و دوستان و یاران استاد فقید و کلیۀ دوستداران فرهنگ و میراث فرهنگی ایران، صبر و شکیبایی؛ و  برای ایشان رحمت بی‌انتها آرزو می‌کنیم، باشد که به پاس خدماتشان به میراث فرهنگی کشور و میراث معنوی ائمۀ اطهار، خصوصاً حضرت امام رضا (ع)، با برگزیدگان و خواص محشور باشند.
استاد عبدالله قوچانی از متخصصان به‌نام کتیبه‌های فارسی و عربی در آثار منقول و غیرمنقول موزه‌ها و کشفیات باستان‌شناختی در جهان بودند. ایشان تألیفات ارزشمند فراوانی در این زمینه داشتند که از جملۀ آنها می‌توان به ترجمۀ شعارهای سکه‌های دورۀ اسلامی: پیام‌های ارشادی، دعوتی، و تبلیغی بر سکه‌های دورۀ اسلامی؛ مقدمه‌ای بر هنر کاشیگری ایران؛ اشعار فارسی کاشی‌های تخت سلیمان؛ گنجینۀ سکه‌های نیشابور مکشوفه در شهر ری؛ و گنبد سلطانیه به استناد کتیبه‌ها اشاره کرد. آخرین کتاب استاد عبدالله قوچانی با عنوان احادیث کاشی‌های زرین‌فام حرم امام رضا (ع) در سال ۱۳۹۶ به همت سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها، و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در مشهد منتشر شد.
روحشان شاد و یادشان گرامی باد.

هشدار نسبت به احتمال خروج میدان نقش‌جهان از فهرست یونسکو

متن منتشرشده توسط خبرگزاری ایسنا در مصاحبه با دکتر مهدی حجت، رئیس موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران

رئیس ایکوموس ایران با اشاره به مجتمعی که با توسل به مجوز دیوان عدالت اداری قصد نقض حریم میدان نقش جهان را دارد، بر ضرورت ترجیح منفعت عام بر منفعت خاص توسط قوۀ قضائیه تأکید کرد و گفت: احداث هر نوع ساختمان با ارتفاع بیش از پنج و نیم متر در حریم آثار جهانی ازجمله میدان جهانی نقش‌جهان خلاف است و در صورت احداث هر بنایی با ارتفاع بیش از این مقدار، میدان نقش‌جهان در معرض خطر خروج از فهرست یونسکو قرار می‌گیرد.

مالک یک مجتمع تجاری در اصفهان پس از چهار سال توانست از دیوان عدالت اداری مجوز افزایش ارتفاع این مجتمع را تا ۹ متر به دست بیاورد؛ آن هم برای مجتمعی که درست در حریم میدان نقش‌جهان واقع‌شده و در صورت احداث، قطعا این میراث با ارزش را در خطر خروج از فهرست میراث جهانی یونسکو قرار می‌دهد.

آنچه مالک مجتمع در شکایت خود آورده، به این شرح است که «شهرداری منطقۀ سه بنا به نظر معاون شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان که اعلام کرده بود پلاک مورد نظر خارج از طرح پیشنهادی محدودۀ جنوب میدان نقش قرار دارد، در ابتدا با اعطای پروانه بر اساس ارتفاع قبلی یعنی ۹ متر موافقت کرده است، اما بعد از استعلام شهرداری از سازمان میراث فرهنگی بدون در نظر گرفتن طبقات فوقانی ملک صرفاً با صدور جواز با ارتفاع پنج متر موافقت شده است.»

بعد از طرح اختلافات، مالک مجتمع، حتی افزایش ارتفاع تا شش و نیم متر را نیز نپذیرفته و در ادامه و با شکایت او، دیوان عدالت اداری چراغ سبز خود را برای احداث سه‌طبقه با ۹ متر ارتفاع روشن کرده و در بخشی از رأی خود آورده است: «میراث فرهنگی ملک مزبور را تملک نکرده و مالک نسبت به سه‌طبقه حق مکتسبه دارد و ملک یادشده از ابتدا دارای ارتفاع ۹ متر بوده و نوسازی آن موجب تضییع حقوق مکتسبه نخواهد شد.»

بنابراین، درحالی‌که هرگونه ساخت‌وساز در حریم میدان نقش‌جهان اصفهان تنها تا ارتفاع پنج و نیم متری مجاز است، مالک این مجتمع تجاری  توانسته حکم ساخت‌وساز به ارتفاع ۹ متر را از دیوان عدالت اداری دریافت کند. نکتۀ دیگر این که مالک این مجتمع تجاری در حکمی دیگر، مجوز احداث سه‌طبقه پارکینگ در زیرزمین پلاک مورد اشاره را نیز دریافت کرده و این در حالی است که بر اساس قوانین میراث فرهنگی، حفر زمین در حریم دولت‌خانه صفوی اصفهان مستلزم شرایطی است.

مهدی حجت، رئیس ایکوموس ایران دراین‌باره به ایسنا گفت: احداث هر نوع ساختمان با بیش از پنج و نیم متر ارتفاع در حریم آثار جهانی ازجمله میدان جهانی نقش‌جهان خلاف است و در صورت احداث هر بنای با ارتفاعی بیش از این مقدار، میدان نقش‌جهان در معرض خطر خروج از فهرست یونسکو قرار می‌گیرد.

وی ادامه داد: در این موضوع، آنچه قانون است باید اجرا شود و قانون هم می‌گوید حریم میدان نقش‌جهان باید آن‌گونه که وزارتخانۀ میراث فرهنگی تعیین کرده است حفظ و رعایت شود.

حجت تأکید کرد: اینکه بگوییم حقوق مکتسبۀ قبلی وجود داشته و اگر کسی قبلاً این حقوق را داشته، حالا هم بخواهد و بتواند داشته باشد، طبیعتاً با منافع عام در تداخل است.

رئیس ایکوموس ایران افزود: رئیس محترم قوۀ قضائیه طی چند روز اخیر در صحبت‌هایشان به موضوع منافع عام اشاره و عنوان کردند که رعایت منفعت عام توسط دیوان عدالت اداری ضرورت دارد.

وی تصریح کرد: منفعت عام یعنی اینکه میدان نقش‌جهان در معرض تعرض قرار نگیرد و در خصوص احداث این مجتمع تجاری، منفعت خاص باید از بین برود. منفعت خاص یعنی اینکه  قبلاً آنجا ۹ متر داشته و حالا هم حقوق مکتسبه دارد و باید ۹ متر داشته باشد درحالی‌که این منفعت باید در مقابل منفعت عام از بین برود و مسئولان باید به این موضوع توجه ویژه داشته باشند.

حجت، دربارۀ احداث سه‌طبقه پارکینگ در زیرزمین این مجتمع نیز توضیح داد: حفاری در حریم آثار تاریخی قاعدۀ قانونی دارد. قطعاً باید ابتدا توسط باستان شناسان در آن محل حفاری‌های قاعده‌مند انجام شود و  اگر آزاد کردند اجازه احداث پیدا می‌کنند. اگر آزاد نکردند و جزو انفال قرار گرفت و حیثیت ملی پیدا کرد دیگر طبیعتاً کسی نمی‌تواند به آن تعرض کند.

منبع: https://www.isna.ir/news/99051612254/
ایسنا/اصفهان