بیانیه دربارۀ تهدید میراث فرهنگی در شرایط درگیری‌های نظامی

۶ ژانویه ۲۰۲۰

بیانیه دربارۀ تهدید میراث فرهنگی در شرایط درگیری‌های نظامی

میراث فرهنگی از آغاز هزاره به نحو فزاینده‌ای در درگیری‌های نظامی و تحولات سیاسی هدف قرار گرفته است. آن را جهت تهیۀ سرمایۀ مورد نیاز برای جنگ‌افزار یا تحریک هویت و تخفیف اعتماد به نفس طرف مقابل، تاراج و یا کاملاً ویران کرده‌اند. موزه‌ها نیز همچون سایت‌های فرهنگی در بسیاری از کشورهای از این امر مستثنی نبوده‌اند.

شورای بین‌المللی موزه‌ها (ایکوم) و شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌ها (ایکوموس) در مقام نمایندگان جامعۀ میراثی در جهان، در بارۀ این این روند رو به رشد و به طور خاص تحولات اخیر نگرانی بسیاری دارند. ایکوم و ایکوموس از همۀ طرف‌های درگیری‌های نظامی دعوت می‌کنند که معاعهدۀ ۱۹۵۴ لاهه برای حمایت از سرمایه‌های فرهنگی در هنگام درگیری‌های نظامی را به یاد داشته باشند.

در این معاهده، کشورهای عضو موافقت می‌کنند که «هر گونه تخریب سرمایه‌های فرهنگی، به هر ملت که تعلق داشته باشد، صدمه‌ای است به میراث فرهنگی همۀ نوع بشر، چراکه هر ملتی سهمی به فرهنگ جهانی اعطا می‌کند». ایالات متحدۀ آمریکا در سال ۲۰۰۹ و ایران در سال ۱۹۵۹ معاهدۀ لاهه را پذیرفتند.

هر دو کشور عضو معاهدۀ ۱۹۷۲ میراث جهانی نیز هستند. آمریکا در سال ۱۹۷۳ به عنوان اولین کشور، آن را پذیرفت و نقشی کلیدی در اشاعۀ آن ایفا کرد. ایران مهد ۲۴ اثر میراث جهانی یونسکو با اهمیت بسیار زیاد فرهنگی و طبیعی است ـ نه تنها برای ایرانیان، که برای نوع بشر و خاطرۀ جمعی آن.

افزون بر آن، در سال ۲۰۱۷، شورای امنیت سازمان ملل به اتفاق آرا قطع‌نامۀ ۲۳۴۷ را به تصویب رساند که چنین عنوان می‌کند: «اقدام به حملات غیرقانونی علیه سایت‌ها و بناهای اختصاص یافته به دین، آموزش، هنر، علم و مقاصد خیرخواهانه، یا بناهای تاریخی می‌تواند، در شرایط خاص طبق قوانین بین‌الملل، جنایت جنگی محسوب شود و مرتکبین به چنین حملاتی باید به دست عدالت سپرده شوند».

ایکوم و ایکوموس متفقاً و قویاً هر گونه تخریب عمدی میراث فرهنگی را محکوم می‌کنند. ما از همۀ طرف‌ها می‌خواهیم توافقات بین‌المللی حاکم بر درگیری‌های نظامی را محترم بشمارند، و میراث فرهنگی جهان را هرجا که واقع شده، صرف‌نظر از باورهای دینی و نیات سیاسی، حمایت کنند.

 


The International Council of Museums (ICOM) is the only international organization of museums and museum professionals. It is committed to the research, conservation, continuation and communication to society of the world’s natural and cultural heritage, present and future, tangible and intangible. ICOM is a membership association and a non-governmental organization which establishes professional and ethical standards for museum activities. As forum of experts, it makes recommendations on issues related to cultural heritage, promotes capacity building and advances knowledge. ICOM is the voice of museum professionals on international stage and raises public cultural awareness through global networks and co-operation programs.

ICOM facts and figures (October 2019)
44,700 professionals in 138 countries, 119 National Committees, 32 International Committees
For more information: www.icom.museums

The International Council on Monuments and Sites (ICOMOS) is a nongovernmental, not for profit international organisation, committed to furthering the conservation, protection, use and enhancement of the world’s cultural heritage. ICOMOS has built a solid philosophical, doctrinal and managerial framework for the sustainable conservation of heritage around the world. As an official advisory body to the World Heritage Committee for the implementation of the UNESCO World Heritage Convention, ICOMOS evaluates nominations and advises on the state of conservation of properties inscribed on the World Heritage List.

ICOMOS facts and figures (February 2019)
10,546 Individual Members in 151 countries, 271 Institutional Members, 107 National Committees, 28 International Scientific Committees
For more information see www.icomos.org

پیام رئیس کمیتۀ ملی ایکوموس ایران به ایکوموس جهانی دربارۀ تهدید میراث فرهنگی ایران از سوی رئیس جمهور آمریکا

بسمه عزّ اسمه

رئیس محترم ایکوموس جهانی
روسای محترم کمیته‌های ملی
و همکاران گرامی

همان‌گونه که احتمالاً  مطلع هستید، اخیراً رئیس جمهور آمریکا در توییتی ایران را تهدید کرده است: «۵۲ نقطۀ ایران را نشانه گرفته‌ایم، برخی با اهمیت بسیار زیاد برای ایران و فرهنگ ایرانی، و این هدف‌ها، و خود ایران، به سرعت و به سختی مورد حمله قرار خواهند گرفت». اگرچه این تهدید آشکارا خلاف قوانین بین‌المللی و معاهدات یونسکو می‌باشد، انتشار این توییت و اصرار رئیس جمهور آمریکا بر آن در توییت‌های بعدی خود، توجه و نگرانی جهانی را برانگیخته است.

این گونه اظهارات ناگزیر پیامدهای فاجعه‌باری برای فرهنگ و میراث فرهنگی بشر در پی خواهد داشت، لذا لازم است کلیۀ افراد و نهادهای مسئول موضعی مناسب در قبال آن اتخاذ نمایند.

پیشاپیش از بذل توجه شما به این موضوع مهم قدردانی می‌نماید.

دکتر مهدی حجت
رئیس کمیتۀ ملی ایکوموس ایران

 

 

Dear President of ICOMOS International
Dear Presidents of ICOMOS national committees
and all our respected colleagues

As you may already have been informed, the President of the United States has recently threatened Iran in a tweet: “targeted 52 Iranian sites, some at a very high level & important to Iran & the Iranian culture, and those targets, and Iran itself, WILL BE HIT VERY FAST AND VERY HARD.” Although, this is obviously against International resolutions and UNESCO conventions, the tweet and the president’s insisting on it in his next tweets has raised a worldwide concern and anxiety.

This kind of statements will inevitably have disastrous effects on human culture and cultural heritage, therefore taking proper and effective steps by all the responsible people and organizations in this regard is necessary.

We sincerely appreciate your consideration in advance.

Dr. Mahdi Hodjat
President of ICOMOS Iran

 بیانیۀ نخستین نشست کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران

بسمه تعالی

 بیانیۀ نخستین نشست کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران

تهران، ۱۵ شهریور ۱۳۹۷

حوزۀ فرهنگی ایران به‌سبب برخورداری از تنوع اقلیمی و فرهنگی کم‌نظیر و دادوستدهای پیوسته با فرهنگ‌ها و تمدن‌های همسایه و دوردست و نیز پیشینۀ طولانی و مستمر زیست در آن، از معماری بسیار متنوع و ارزشمندی بهره‌مند شده است. حدوداً در یک قرن اخیر، فرآیند نامتوازن توسعه، تغییرات اقلیمی شدید و پیامدهای آن و حوادث و بلایای طبیعی و انسانی، در کنار عوامل دیگری که باید شناسایی و تحلیل شوند، به غفلت از این سرمایۀ عظیم فرهنگی، تمدنی و علمی انجامیده که ناگزیر آسیب‌های جدی و حتی نابودی وجوه و بخش‌هایی از میراث معماری بومی ایران را در پی داشته است.

با باور عمیق به نامطلوب بودن این رخدادها و اعتقاد به لزوم همکاری برای تغییر این سیر، جمعی از متخصصان و اعضای ایکوموس در خرداد سال ۱۳۹۶ پیشنهاد تأسیس کمیتۀ علمی معماری بومی را به هیئت رئیسه ایکوموس ایران ارائه دادند و پس از کسب نظر موافق هیئت رئیسه و هیئت اجرایی ایکوموس ایران و طی مراحل لازم، این کمیته در تیر سال ۱۳۹۷ رسماً تشکیل و فعالیت‌های آن آغاز شد.

براساس فراخوان منتشر شده و چشم‌انداز تدوین شده در وبگاه و شبکه‌های ارتباطی ایکوموس ایران، متخصصان و علاقه‌مندان بسیاری از سرتاسر کشور حمایت خود را از شکل‌گیری این کمیته ابراز و آمادگی خود را برای همکاری با آن، اعلام نمودند.

هیئت موسسان کمیته از طریق رای‌زنی با هیئت اجرایی ایکوموس ایران، به تبیین مفهوم و معنی معماری بومی، ازجمله مطالعۀ واژه‌شناختی تطبیقی این مفهوم و شناخت رئوس مسائل آن در این حوزۀ تمدنی پرداخت و به‌موازات آن اقداماتی برای طراحی ساختار متناسب با این کمیته، شناسایی حوزه‌های کلی بوم‌های ایران، تعریف کارگروه‌های تخصصی و شناسایی و ارزیابی علایق علاقه‌مندان به همکاری با این کمیته در سطح کشور، انجام داد. در این فرایند، کمیته از همکاری همکاران خود در آغاز کتابشناسی معماری بومی (ایران) و شناخت موسسات و نهادهای مرتبط با موضوع در ایران و جهان، و نیز برگزاری کارگاه و جلسات موردی بهره برد.

اینک در نخستین نشست اعضا و همکاران این کمیته در محل دفتر موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، حاضران ضمن باور به این‌که لازم است از فرصت پدیدآمده ناشی از تأسیس این کمیتۀ علمی بهترین استفادۀ ممکن به عمل آید، با ابراز نگرانی از فرایند فزایندۀ شتابان فراموشی و تخریب اندیشه و آثار معماری بومی بی‌بدیل ایران و تهدید و تخریب ارزش‌های فوق تصور گوناگون آن با اقدامات غیرسازنده و مخرب، متعهد می‌گردند از طریق یاری به کمیتۀ علمی معماری بومی و کمک به آغاز شکل‌گیری جریانی عالمانه در حوزۀ عمومی و تخصصی، بهویژه آگاهی‌بخشی به عموم مردم، تمام همت و تلاش خود را به کار گیرند تا براساس گسترش و تعمیق شناخت و معرفت به این مهم، زمینه‌های اجتماعی حفاظت و بهره‌مندی صحیح از آن و نیز تداوم نتایج تجارب معماری بومی ایران، در آینده، مقدور گردد.

حاضران و کمیتۀ علمی انتظار دارند مسئولان حاکمیت و دولت ضمن توجه به مسئولیت خود در این زمینه، از این فرصت بهره‌مند شوند و امیدوارند ایکوموس جهانی با درک و شناخت این ظرفیت مردم‌نهاد، امکانات و حمایت خود را در توسعه کیفی و همراهی با این کمیته به کار گیرد. همچنین حاضران آمادگی خود را برای بسط خوشه‌های همکار در نواحی مختلف ایران و نیز مشارکت در اقدامات مشابه در حوزۀ فرهنگ مشترک منطقه‌ای و جهانی در حد توان ابراز می‌دارند.

نخستین نشست کمیته علمی معماری بومی
ایکوموس ایران
تهران، پانزدهم شهریور ۱۳۹۷خورشیدی