دکتر سیدمحسن حبیبی، معمار و شهرساز و استاد دانشگاه تهران به دیدار حق شتافت

دکتر سید محسن حبیبی، معمار و شهرساز شهیر، استاد دانشگاه تهران، و عضو پیوستۀ موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران در ششم مهر ۱۳۹۹ درگذشت و خیل عظیمی از دانشجویان و دانش‌پژوهان را در فراق خود سوگوار کرد.

دکتر حبیبی در سال ۱۳۲۶ در کرمانشاه متولد شد و پس از اخذ دیپلم متوسطه به سال ۱۳۴۴ در این شهر وارد دانشکدۀ هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد و در دو رشتۀ معماری و شهرسازی به اخذ درجۀ کارشناسی ارشد نائل آمد. او در سال ۱۹۸۱ (۱۳۶۰) از رسالۀ دکتری خود با عنوان «ترکیب شهری از شهر سنتی به شهر نوین» در دانشگاه پاریس دفاع کرد و اخذ درجۀ دکتری شهرسازی نائل آمد. او سال‌ها استاد شهرسازی دانشکدۀ هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود و در سال ۱۳۸۱ از وی به عنوان استاد نمونۀ دانشگاه تهران تجلیل شد.

دکتر سیدمحسن حبیبی افزون بر تدریس در دانشگاه و مدیریت گروه و ریاست دانشکده و پردیس هنرهای زیبا، در سمت‌های اجرایی و مشورتی متعدد خدمات ارزنده‌ای به معماری و شهرسازی کشور به انجام رسانیده است که نام او را همواره در یادها نگاه خواهد داشت.

از او به جز شاگردان فراوان، آثار مکتوب ارزشمندی به جای مانده است که برخی از آنها عبارتند از: مسکن حداقل (۱۳۶۷)؛ الگوی ساخت مسکن در شهرهای خوزستان(۱۳۷۱)؛ مسکن و معلولین (۱۳۷۱)؛ اصول و ضوابط طراحی منطقه (۱۳۷۲)؛ استخوان‌بندی شهر تهران (۱۳۷۶)؛ سرانۀ کاربری‌های شهری (۱۳۷۸)؛ مرمت شهری (۱۳۸۱)؛ اطلس کلانشهر تهران (۱۳۸۴)؛ قصۀ شهر، تهران، نماد شهر نوپرداز ایرانی ۱۲۹۹–۱۳۳۲ (۱۳۸۹)؛ شرح جریان‌های فکری معماری و شهرسازی در ایران معاصر (۱۳۸۹)؛ از شار تا شهر (تحلیلی تاریخی از مفهوم شهر و سیمای کالبدی آن، تفکر و تأثر) (۱۳۹۰)؛ مکتب اصفهان، زبان طراحی شهری در شهرهای کهن (۱۳۹۱)؛ قصۀ شهر (۱۳۹۲)؛ خاطرۀ شهر (۱۳۹۴)؛ میدان بهارستان، تجربۀ نووارگی در فضای شهری ایرانی (۱۳۹۴)؛ منطقه چیست؟ (ترجمه ۱۳۶۵)؛ معماری بازسازی در فرانسه (ترجمه ۱۳۶۶)؛ فضای شهری و معلولین (ترجمه ۱۳۶۷)؛ شهرسازی:واقعیات و تخیلات (ترجمه ۱۳۷۵)؛ فناوری گنبد میراث فرهنگی (ترجمه ۱۳۸۰).

موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران این ضایعه را به جامعۀ شهرسازان و معماران و پژوهشگران تاریخ معماری و شهرسازی ایران، دانشجویان و دوستان، و مخصوصاً به خانوادۀ فرهیختۀ ایشان تسلیت می‌گوید و برای همۀ ایشان صبر آرزومند است و از خداوند متعال علو درجات برای روح این استاد و پژوهشگر نستوه و فرهیخته طلب می‌کند.

یادش گرامی باد.

انتشار پنجمین شمارۀ گاهنامۀ کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران در مهر۱۳۹۹

پنجمین شمارۀ گاهنامۀ کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران در مهر۱۳۹۹منتشر شد.

در این شماره این مطالب را می‌خوانید:
سخن نخست: معماری بومی، کویید ۱۹و سال میراث مشترک/ سیاوش صابری
یادداشت: به یاد عبدالله قوچانی/ حسین رایتی ‏مقدم
درآمدی بر شناخت: گنجی ناشناخته در کویر (روستای تاریخی خویدک) / مژگان پاک‌چشم
گزارش: گزارش فعالیت کمپ‌های داوطلبی یونسکو در ایران/ نسیم زند دیزاری و دیگران
ترجمه: معماری بومی، سبک معماری / نیکو خالقی
روایت: مرکز اقامتی در پکن / محمد محمودی
روایت: خیال سبز، خاک سرخ / فربود یحیی‌پور
منتخب تصاویر ارسالی از معماری بومی
درآمدی بر شناخت (ضمیمه): معماری بومی استان فارس (بخش دوم) / مریم اختیاری و دیگران

عکس روی جلد: روستای ده‏سرخ، دهستان سرجام، خراسان رضوی، ۱۳۹۸- نگار حداد.

دریافت نسخۀ الکترونیک گاهنامه

گرامیداشت چهلمین روز درگذشت استاد عبدالله قوچانی

برای گرامیداشت جناب استاد عبدالله قوچانی، متخصص به‌نام کتیبه‌های فارسی و عربی، پژوهشگر تاریخ دوران اسلامی، کارشناس آثار هنر اسلامی، و سکه‌شناس، و عضو پیوستۀ موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، در چهلمین روز فراق، آخرین سخنرانی او در این مؤسسه را، که چهار سال پیش در اواخر ماه مهر، ایراد فرمودند در کانال آپارت مؤسسه منتشر کرده‌ایم. جای او همواره در میان دوستانش و علاقه‌مندان به میراث فرهنگی ایران خالی خواهد بود. دریغا که فرصت بهره‌گیری از دانش گسترده و ژرف استاد به سر آمد. روانش شاد و یادش گرامی.
مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران باری دیگری این ضایعۀ جبران‌ناشدنی را به یاران و دوستان، و مخصوصاً به خانوادۀ گرامی و فرهیختۀ ایشان، تسلیت می‌گوید و از خداوند متعال اجر عظیم و قرب مقام برای آن استاد مسئلت می‌دارد.

صفّه عُمَر مسجد جامع اصفهان: دوره آل مظفر یا سلجوقی؟
سخنران: استاد عبدالله قوچانی
۲۷ مهر ماه ۱۳۹۴، موسسه هنرپژوهی نقش جهان، تالار دکتر شیرازی

بخش ۱
بخش ۲
بخش ۳

گرامیداشت یکصدمین سالگرد تولد استاد محمدکریم پیرنیا

استاد محمدکریم پیرنیا (۲۵ شهریور ۱۲۹۹ ــ ۹ شهریور ۱۳۷۶)
استاد محمدکریم پیرنیا (۲۵ شهریور ۱۲۹۹ ــ ۹ شهریور ۱۳۷۶)

موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، به ‌پاس خدمات ارزشمند استاد محمدکریم پیرنیا در زمینۀ‌ معرفی و حفاظت میراث فرهنگی و روایت سنت معماری ایران برای نسل‌های حاضر، یاد او را در یکصدمین زادروزش گرامی می‌دارد.

پیام تسلیت به مناسبت درگذشت منوچهر طیاب، پژوهشگر و کارگردان سینمای مستند

منوچهر طیاب، کارگردان فیلم‌های مستند و نویسندۀ فعال در زمینۀ تاریخ و تمدن ایران در بامداد چهارم شهریور ۱۳۹۹ در ۸۳ سالگی در وین درگذشت.

شادروان منوچهر طیاب در سال ۱۳۱۶ در تهران متولد شد و در رشتۀ معماری در دانشگاه فنی وین، و سپس در رشتۀ کارگردانی سینما و تلویزیون و طراحی صحنه در آکادمی دولتی موسیقی و هنرهای نمایشی وین تحصیل کرد. او کارگرادانی را با فیلمی دربارۀ سفال‌های تاریخی ایران آغاز کرد و سپس بیش از نود فیلم مستند و آموزشی ساخت. منوچهر طیاب نقشی مهم در رشد علمی سینمای مستند در ایران و معرفی میراث طبیعی و فرهنگی ایران از طریق این رسانه داشت.

از آثار سینمایی و مکتوب او می‌توان به «سفال»، «سرامیک»، «ریتم»، «مسجد جامع اصفهان»، «چهلستون»، «ایران، سرزمین ادیان»، «معماری دوران صفوی»، «معماری اسلامی ایران: دورهٔ ایلخانی»، «اصفهان هندسه‌ای در مقیاس انسانی»، «سد راه شن»، «وانگه روان‌جهان گله کرد»، همراه باد در دل تنهایی کویر (کتاب منتشر شده در سال ۱۳۸۱، انتشارات کتاب خورشید)، دریای پارس (کتاب منتشر شده در سال ۱۳۸۵، انتشارات کتاب خورشید)، «زاگرس، گاهواره تمدنی کهن» اشاره کرد.

موسسۀ فرهنگی ایکوموس فقدان این پژوهشگر و کارگردان شهیر را به دوستداران فرهنگ و میراث فرهنگی ایران، اهل سینما و سینمای مستند، و به‌ویژه به خانوادۀ گرامی ایشان تسلیت می‌گوید و برای ایشان شادمانی و آرامش ابدی مسئلت می‌دارد.

یادش گرامی و نامش ماندگار باد.

استاد عبدالله قوچانی، عضو پیوستۀ موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، به دیدار حق شتافت

کلُّ مَنْ عَلیها فَان وَ یبقَی وَجْهُ رَبَّک ذوالجلالِ والاکرامِ

استاد عبدالله قوچانی، متخصص به‌نام کتیبه‌های فارسی و عربی، پژوهشگر تاریخ دوران اسلامی، کارشناس آثار هنر اسلامی، و سکه‌شناس، و عضو پیوستۀ موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، به دیدار حق شتافت. بی‌شک داغ و درد فراق و فقدان ایشان جبران‌شدنی نیست. از خدای بزرگ برای خانوادۀ محترم و دوستان و یاران استاد فقید و کلیۀ دوستداران فرهنگ و میراث فرهنگی ایران، صبر و شکیبایی؛ و  برای ایشان رحمت بی‌انتها آرزو می‌کنیم، باشد که به پاس خدماتشان به میراث فرهنگی کشور و میراث معنوی ائمۀ اطهار، خصوصاً حضرت امام رضا (ع)، با برگزیدگان و خواص محشور باشند.
استاد عبدالله قوچانی از متخصصان به‌نام کتیبه‌های فارسی و عربی در آثار منقول و غیرمنقول موزه‌ها و کشفیات باستان‌شناختی در جهان بودند. ایشان تألیفات ارزشمند فراوانی در این زمینه داشتند که از جملۀ آنها می‌توان به ترجمۀ شعارهای سکه‌های دورۀ اسلامی: پیام‌های ارشادی، دعوتی، و تبلیغی بر سکه‌های دورۀ اسلامی؛ مقدمه‌ای بر هنر کاشیگری ایران؛ اشعار فارسی کاشی‌های تخت سلیمان؛ گنجینۀ سکه‌های نیشابور مکشوفه در شهر ری؛ و گنبد سلطانیه به استناد کتیبه‌ها اشاره کرد. آخرین کتاب استاد عبدالله قوچانی با عنوان احادیث کاشی‌های زرین‌فام حرم امام رضا (ع) در سال ۱۳۹۶ به همت سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها، و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در مشهد منتشر شد.
روحشان شاد و یادشان گرامی باد.

هشدار نسبت به احتمال خروج میدان نقش‌جهان از فهرست یونسکو

متن منتشرشده توسط خبرگزاری ایسنا در مصاحبه با دکتر مهدی حجت، رئیس موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران

رئیس ایکوموس ایران با اشاره به مجتمعی که با توسل به مجوز دیوان عدالت اداری قصد نقض حریم میدان نقش جهان را دارد، بر ضرورت ترجیح منفعت عام بر منفعت خاص توسط قوۀ قضائیه تأکید کرد و گفت: احداث هر نوع ساختمان با ارتفاع بیش از پنج و نیم متر در حریم آثار جهانی ازجمله میدان جهانی نقش‌جهان خلاف است و در صورت احداث هر بنایی با ارتفاع بیش از این مقدار، میدان نقش‌جهان در معرض خطر خروج از فهرست یونسکو قرار می‌گیرد.

مالک یک مجتمع تجاری در اصفهان پس از چهار سال توانست از دیوان عدالت اداری مجوز افزایش ارتفاع این مجتمع را تا ۹ متر به دست بیاورد؛ آن هم برای مجتمعی که درست در حریم میدان نقش‌جهان واقع‌شده و در صورت احداث، قطعا این میراث با ارزش را در خطر خروج از فهرست میراث جهانی یونسکو قرار می‌دهد.

آنچه مالک مجتمع در شکایت خود آورده، به این شرح است که «شهرداری منطقۀ سه بنا به نظر معاون شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان که اعلام کرده بود پلاک مورد نظر خارج از طرح پیشنهادی محدودۀ جنوب میدان نقش قرار دارد، در ابتدا با اعطای پروانه بر اساس ارتفاع قبلی یعنی ۹ متر موافقت کرده است، اما بعد از استعلام شهرداری از سازمان میراث فرهنگی بدون در نظر گرفتن طبقات فوقانی ملک صرفاً با صدور جواز با ارتفاع پنج متر موافقت شده است.»

بعد از طرح اختلافات، مالک مجتمع، حتی افزایش ارتفاع تا شش و نیم متر را نیز نپذیرفته و در ادامه و با شکایت او، دیوان عدالت اداری چراغ سبز خود را برای احداث سه‌طبقه با ۹ متر ارتفاع روشن کرده و در بخشی از رأی خود آورده است: «میراث فرهنگی ملک مزبور را تملک نکرده و مالک نسبت به سه‌طبقه حق مکتسبه دارد و ملک یادشده از ابتدا دارای ارتفاع ۹ متر بوده و نوسازی آن موجب تضییع حقوق مکتسبه نخواهد شد.»

بنابراین، درحالی‌که هرگونه ساخت‌وساز در حریم میدان نقش‌جهان اصفهان تنها تا ارتفاع پنج و نیم متری مجاز است، مالک این مجتمع تجاری  توانسته حکم ساخت‌وساز به ارتفاع ۹ متر را از دیوان عدالت اداری دریافت کند. نکتۀ دیگر این که مالک این مجتمع تجاری در حکمی دیگر، مجوز احداث سه‌طبقه پارکینگ در زیرزمین پلاک مورد اشاره را نیز دریافت کرده و این در حالی است که بر اساس قوانین میراث فرهنگی، حفر زمین در حریم دولت‌خانه صفوی اصفهان مستلزم شرایطی است.

مهدی حجت، رئیس ایکوموس ایران دراین‌باره به ایسنا گفت: احداث هر نوع ساختمان با بیش از پنج و نیم متر ارتفاع در حریم آثار جهانی ازجمله میدان جهانی نقش‌جهان خلاف است و در صورت احداث هر بنای با ارتفاعی بیش از این مقدار، میدان نقش‌جهان در معرض خطر خروج از فهرست یونسکو قرار می‌گیرد.

وی ادامه داد: در این موضوع، آنچه قانون است باید اجرا شود و قانون هم می‌گوید حریم میدان نقش‌جهان باید آن‌گونه که وزارتخانۀ میراث فرهنگی تعیین کرده است حفظ و رعایت شود.

حجت تأکید کرد: اینکه بگوییم حقوق مکتسبۀ قبلی وجود داشته و اگر کسی قبلاً این حقوق را داشته، حالا هم بخواهد و بتواند داشته باشد، طبیعتاً با منافع عام در تداخل است.

رئیس ایکوموس ایران افزود: رئیس محترم قوۀ قضائیه طی چند روز اخیر در صحبت‌هایشان به موضوع منافع عام اشاره و عنوان کردند که رعایت منفعت عام توسط دیوان عدالت اداری ضرورت دارد.

وی تصریح کرد: منفعت عام یعنی اینکه میدان نقش‌جهان در معرض تعرض قرار نگیرد و در خصوص احداث این مجتمع تجاری، منفعت خاص باید از بین برود. منفعت خاص یعنی اینکه  قبلاً آنجا ۹ متر داشته و حالا هم حقوق مکتسبه دارد و باید ۹ متر داشته باشد درحالی‌که این منفعت باید در مقابل منفعت عام از بین برود و مسئولان باید به این موضوع توجه ویژه داشته باشند.

حجت، دربارۀ احداث سه‌طبقه پارکینگ در زیرزمین این مجتمع نیز توضیح داد: حفاری در حریم آثار تاریخی قاعدۀ قانونی دارد. قطعاً باید ابتدا توسط باستان شناسان در آن محل حفاری‌های قاعده‌مند انجام شود و  اگر آزاد کردند اجازه احداث پیدا می‌کنند. اگر آزاد نکردند و جزو انفال قرار گرفت و حیثیت ملی پیدا کرد دیگر طبیعتاً کسی نمی‌تواند به آن تعرض کند.

منبع: https://www.isna.ir/news/99051612254/
ایسنا/اصفهان

 

پیام تسلیت به مناسبت درگذشت باستان‌شناس، ایران‌شناس، پژوهشگر، و مترجم به‌نام، مسعود گلزاری

مسعود گلزاری، باستان‌شناس، ایران‌شناس، پژوهشگر، و مترجم، در روز یکشنبه، پنجم مرداد ۱۳۹۹، به دیار باقی شتافت. موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، ضایعۀ بزرگ درگذشت ایشان را به جامعۀ باستان‌شناسان و پژوهشگران ایران‌شناسی، دوستداران فرهنگ و میراث فرهنگی ایران، و جمع کثیر دوستداران و شاگردان ایشان، و خانوادۀ محترمشان تسلیت می‌گوید و از خداوند مهربان برای روان جناب گلزاری شادی ابدی و برای خانواده و دوستان و دوستداران ایشان صبر و شکیبایی آرزو می‌کند.
مسعود گلزاری در سال ۱۳۱۳ در تهران به دنیا آمد. او تحصیلات خود را در رشتۀ باستان‌شناسی در دانشگاه تهران تا مقطع کارشناسی ارشد ادامه داد و از سال ۱۳۳۸ کار تدریس را آغاز کرد و تا سال ۱۳۴۹ در دانش‌سرای تربیت معلم تهران به تدریس پرداخت. از همان زمان با گروه‌های باستان‌شناسی آمریکایی و آلمانی در استان‌های آذربایجان غربی و کرمانشاه همکاری می‌کرد. از سال ۱۳۵۰ به عضویت در هیئت علمی گروه باستان‌شناسی و هنر دانشگاه تهران پذیرفته شد و همزمان تحصیل در مقطع دکترا را نیز با گرایش تاریخ پیش از اسلام آغاز کرد.
او از سال ۱۳۵۶، با پایان تحصیلاتش در ایران، به انگلستان رفت و در آنجا به تحصیل، پژوهش، و تدریس پرداخت. مسعود گلزاری از سال ۱۳۵۱ هر سال سه ماه به همراه هیئت علمی گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران در تپه زاغۀ قزوین به کاوش می‌پرداخت. علاوه بر این، او نزدیک به بیست سال در منطقۀ کردستان ایران و استان‌های آذربایجان غربی، کردستان، و کرمانشاه به کاوش باستان‌شناختی پرداخت.
از او آثار بسیاری به جای مانده که از آن میان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
ـ تالیف
ج‍غ‍راف‍ی‍ای ش‍ه‍ری و روس‍ت‍اشناسی (ت‍ه‍ران: کتابدار، ۱۳۸۶)؛ گزیدۀ تاریخ ادبیات ایران: از کهن‌ترین دوران تا امروز (همراه با حمیدرضا ناظمی‌راد، تهران: کتابدار، ۱۳۸۸)؛ کلیات علم اقتصاد (ترجمه و تلخیص و نوشته، تهران: کتابدار، ۱۳۸۶)؛ ک‍رم‍ان‍ش‍اه‍ان – ک‍ردس‍ت‍ان، س‍ل‍س‍ل‍ه ان‍ت‍ش‍ارات ان‍ج‍م‍ن آث‍ار م‍ل‍ی: شماره ۱۴۷ ( تهران: ان‍ج‍م‍ن آث‍ار م‍ل‍ی، ۱۳۵۷)؛ بیستون و داریوش: یادبود پیروزی‌های داریوش یکم هخامنشی (تهران: نشر کتابدار، ۱۳۹۶)؛
ـ ترجمه
ایران باستان از آغاز تا پایان هخامنشیان، (ایران، جلد یکم)، نوشتۀ ژان-ل‍وی‍ی اوئ‍و (همراه با مهردخت وزیرپورکشمیری، تهران: کتابدار، ۱۳۸۹)؛ ایران باستان: از اشکانیان تا فروپاشی ساسانیان، (ایران، جلد دوم)، نوشتۀ ولادی‍م‍ی‍ر گ‍ری‍گ‍ور ی‍وی‍چ ل‍وک‍ون‍ی‍ن، (همراه با مهردخت وزیرپورکشمیری، تهران: کتابدار، ۱۳۹۴)؛ گنجینۀ هنر اسلامی، نوشتۀ ف‍ی‍ل‍ی‍پ ب‍م‍ب‍ارو، (همراه با مهردخت وزیرپورکشمیری، تهران: کتابدار، ۱۳۸۹)؛ س‍ف‍رن‍ام‍ۀ م‍ل‍گ‍ون‍ف ب‍ه س‍واح‍ل ج‍ن‍وب‍ی دری‍ای خ‍زر: ۱۸۵۸ و ۱۸۶۰م، نوشتۀ گ‍ری‍گ‍وری وال‍ری‍ان‍ووی‍چ م‍ل‍گ‍ون‍ف (تص‍ح‍ی‍ح، ت‍ک‍م‍ی‍ل، و ت‍رج‍م‍ه، تهران: دادج‍و، ۱۳۶۴)/
ـ ویرایش و تصحیح
داستان نگارش (تاریخ خط)، ترجمهٔ مهردخت وزیرپورکشمیری و زهره میرحسینی، (ویرایش مسعود گلزاری، تهران: کتابدار، ۱۳۸۸)؛ س‍ف‍رن‍ام‍هٔ م‍ی‍رزا م‍ح‍م‍دح‍س‍ی‍ن ح‍س‍ی‍ن‍ی ف‍راه‍ان‍ی: ۱۳۰۲ – ۱۳۰۳ ه‍.ق (ب‍ه‌ک‍وش‍ش م‍س‍ع‍ود گ‍ل‍زاری، ت‍ه‍ران: ف‍ردوس‍ی، ۱۳۶۲)؛ س‍ف‍رن‍ام‍هٔ اس‍ت‍رآب‍اد و م‍ازن‍دران و گ‍ی‍لان و…، نوشتۀ م‍ی‍رزا اب‍راه‍ی‍م نامی (ب‍ه ک‍وش‍ش م‍س‍ع‍ود گ‍ل‍زاری، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۵)؛ س‍ف‍رن‍ام‍هٔ ادی‍ب‌ال‍م‍ل‍ک ب‍ه ع‍ت‍ب‍ات (دل‍ی‍ل ال‍زای‍ری‍ن)، (ت‍ص‍ح‍ی‍ح م‍س‍ع‍ود گ‍ل‍زاری، ت‍ه‍ران: دادج‍و، ۱۳۶۴).

یادش گرامی و نامش پاینده.

کاروان تخریبگران محوطه‌های تاریخی

کاروان آموزش میدانی گنج‌یابی با ۱۴۰ خودرو و ۵۰۰ شرکت کننده در کشور به راه افتاد نماینده شورای جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی در ایران: قوه قضاییه، وزارت اطلاعات و نهادهای امنیتی قاطعانه با حفاران غیرمجاز و قاچاقچیان عتیقه مقابله کنند

میراث‌ فرهنگی و کاروان تخریب گران محوطه‌های تاریخی

تحریم‌ و کرونا سفره ایرانی‌ها را کوچک‌تر کرده است و از ۵‌ماه قبل از دست رفتن برخی مشاغل و کاهش درآمدها منجر به رواج پدیده‌های عجیب در ایران شده است. هفته گذشته مقامات پلیس اعلام کردند از میان سارقان دستگیر شده تعداد زیادی از آنها سرقت اولی بوده‌اند. حالا اما کرونا یک نشانه عجیب در حوزه میراث‌فرهنگی برجای گذاشته است؛ افزایش حفاری‌های غیرمجاز در محوطه‌های تاریخی و فرهنگی کشور که به از دست رفتن نشانه‌های هویتی ایران می‌انجامد. چندی پیش و به اعلام صدای میراث، کاروانی شامل ۱۴۰ به‌همراه ۵۰۰ جوینده دفینه در یکی از روستاهای اصفهان آن هم با یک فراخوان مجازی به راه افتاد تا آموزش میدانی گنج‌یابی برای علاقه‌مندان برگزار کند.

به‌گزارش همشهری، این نخستین‌بار در تاریخ میراث‌فرهنگی ایران است که یک کاروان عتیقه‌یابی به محوطه‌های تاریخی کشور سرازیر می‌شود تا در روز روشن سودای گنج‌یابی را تحقق بخشد؛ حالا نماینده شورای جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی (ایکوموس) در ایران از روسای قوای سه‌گانه، شخص رئیس قوه قضاییه، وزارت اطلاعات و نهادهای امنیتی کشور خواست به‌طور جدی به موضوع حفاری‌های غیرمجاز در کشور ورود کرده و اجازه به تاراج رفتن هویت تاریخی ایران را ندهند.

مهدی حجت، نماینده شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی (ایکوموس)‌ در ایران به همشهری می‌گوید: «نتیجه راه‌اندازی کاروان گنج‌یابی در ایران نه‌تنها یک آبروریزی فرهنگی است که احترام ایران به‌عنوان کشوری با سابقه فرهنگی زیاد و آثار تاریخی متنوع را در مجامع جهانی از بین می‌برد.» او از تحریم و کرونا به‌عنوان ۲ عامل افزایش حفاری غیرمجاز در سایت‌ها و محوطه‌های تاریخی نام برد و به همشهری گفت: کرونا بر سبد خانوار و معاش مردم تأثیر منفی گذاشت و به‌دلیل آزاد شدن نیروی انسانی و تنگنای اقتصادی، گرایش به «تجربه شانس» هم افزایش یافت.

غارت اسناد تاریخی ایران فاجعه است

مهدی حجت که بنیانگذار سازمان میراث فرهنگی بود و در دهه ۶۰ نیز ریاست بر این سازمان را برعهده داشت، می‌گوید: ده‌ها هزار تپه تاریخی در ایران وجود دارد که عده‌ای با سوءاستفاده از ناآگاهی برخی مردم به تخریب و غارت‌ آنها اقدام می‌کنند و این اتفاق به‌دلیل از بین بردن اسناد هویتی ایران، فاجعه است.

رئیس ایکوموس ایران ریشه حفاری‌های غیرمجاز در کشور را در آن سوی مرزها و در موزه‌های پنهان جهان می‌داند که ارزش دارایی‌هایشان چندین برابر بزرگ‌ترین موزه‌های رسمی جهان است. به گفته مهدی حجت، شرایط میراث‌فرهنگی کشور به جایی رسیده است که ده‌ها سایت مجازی در حال تبلیغ فلزیاب و گنج‌یاب هستند و راهنمایی‌های لازم را برای از بین بردن تاریخ این سرزمین در اختیار حفاران غیرمجاز قرار می‌دهند.

نماینده شورای جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی در ایران با تشریح دیدگاه رهبر انقلاب به آثار تاریخی کشور، گفت: مقام معظم رهبری بارها بر لزوم حفظ آثار تاریخی و صیانت از محوطه‌های باستانی کشور تأکید داشته‌اند و بنابراین وزارت اطلاعات و نهادهای امنیتی در موضوع حفاظت از میراث‌فرهنگی کشور تکلیف دارند. به گفته حجت، راه افتادن کاروان گنج‌یابی در کشور بسیار عجیب و بی‌سابقه است.

هشدار ایکوموس ایران نسبت به افزایش حفاری‌های غیرمجاز در شرایط تحریم و کرونا

رئیس ایکوموس ایران به همشهری، گفت: پلیس فتا باید سایت‌های تبلیغ حفاری غیرمجاز و فروش گنج‌یاب را متوقف کند و وزارت اطلاعات با توجه به اینکه سرمنشاء فعالیت‌های مرتبط با قاچاق اشیای تاریخی ایران بیرون از مرزهای کشور و بیشتر در سرزمین‌های اشغالی است، باید به موضوع حفاری‌های غیرمجاز ورود جدی داشته باشد.

مهدی حجت هشدار می‌دهد که در شرایط کرونایی و تنگناهای اقتصادی، حفاری غیرمجاز در محوطه‌های تاریخی می‌تواند همچون کرونا تبدیل به اپیدمی شود که لطمات زیادی به تاریخ و فرهنگ ایران وارد می‌کند.

به گفته او، مدیریت منسجمی پشت حفاری‌های غیرمجاز در ایران وجود دارد که برای این موضوع سرمایه‌گذاری و افراد را دعوت به حفاری می‌کند تا آنها که در آن سوی مرزهای کشور نشسته‌اند، نیت خود را در تخریب محوطه‌های تاریخی و به‌دست آوردن اشیای ارزشمند اجرایی کنند. در این وضعیت وزارت اطلاعات باید به این موضوع ورود کند.

رئیس ایکوموس ایران، راه‌اندازی کاروان گنج‌یابی در کشور را آبروریزی فرهنگی برای ایران در مجامع فرهنگی جهان توصیف کرد و گفت: تعجب می‌کنم که چطور مسئولین کشور در مورد این اقدام کاملا غیرقانونی و غیرمجاز واکنش نشان نداده‌اند.

نماینده شورای جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی در ایران تأکید کرد: قوه قضاییه باید به جای برخورد با ریزدانه‌هایی که عمدتا کارگر هستند و در حفاری‌های غیرمجاز دستگیر می‌شوند، سراغ دانه‌درشت‌های قاچاق اشیای تاریخی کشور برود.

حجت با هشدار نسبت به افزایش حفاری‌های غیرمجاز در ایران، گفت: به‌عنوان مسئول ایکوموس ایران اعلام می‌کنم مراقبت از تپه‌ها و محوطه‌های تاریخی ایران در شرایط فعلی باید بیش از گذشته باشد؛ چون وقاحت بیش از این نمی‌شود که کاروان حفاری غیرمجاز برای قاچاق آثار در کشور راه بیندازند و رئیس قوه قضاییه باید با این آبروریزی فرهنگی مقابله سخت کند.

متن مصاحبۀ دکتر مهدی حجت، رئیس موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران با خبرنگار روزنامۀ همشهری، آقای محمد باریکانی، 
به نقل از خبرگزاری همشهری:
http://newspaper.hamshahrionline.ir/id/105702