بیانیۀ ایکوموس، ایکا، ایفلا، و ایکوم در بارۀ قره‌باغ کوهستانی

بیانیۀ ایکوموس، ایکا، ایفلا، و ایکوم در بارۀ قره‌باغ کوهستانی

۲۰ نوامبر ۲۰۲۰

ایکوموس، ایکا، ایفلا، و ایکوم تمام طرف‌های درگیر در اجرای کامل توافق آتش‌بس را، که از تاریخ ۱۰ نوامبر در قره‌باغ کوهستانی اجرایی شده است، دعوت می‌کنند که به طور فعال در تضمین احترام و حمایت کامل تمام میراث فرهنگی در مناطق مرتبط، به ویژه مناطقی که تسلط بر آنها از یک طرف به طرف دیگر منتقل می‌شود (ناحیۀ آغدام، ناحیۀ کلبجر، و منطقۀ لاچین)، دعوت می‌کنند. این احترام و حمایت باید به حفاظت، شرح، و معرفی تمام این میراث فرهنگی گسترش یابد.

با ارجاع به بیانیۀ پیشین صادر شده از سوی سپر آبی، که هر چهار سازمان عضو مؤسس آن هستند، در تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۲۰، بار دیگر به تمام طرف‌های درگیر، تعهداتی را که طبق مفاد قانون بین‌المللی حفاطت میراث فرهنگی در شرایط مخاصمه مسلحانه، به خصوص معاهدۀ لاهه ۱۹۵۴و دو پروتکل آن دارند، یادآوری می‌کنیم. ایکوموس، ایکا، ایفلا، و ایکوم بار دیگر نگرانی خود را در بارۀ گزارش‌ آسیب‌های وارد شده به دارایی‌های فرهنگی که در طول مخاصمه رخ داده است، بیان می‌کنند. آنها به پی‌گیری دقیق وضعیت میراث فرهنگی و دینی در طول اجرای آتش‌بس و عملیات حفاظت صلح، ادامه خواهند داد.

بدون احترام متقابل و باور داشتن به تمام لایه‌های تشکیل‌دهندۀ میراث فرهنگی غنی منطقۀ قره‌باغ کوهستانی، کوچک‌ترین امیدی به ایجاد نوعی صلح پایدار وجود نخواهد نداشت.

ICOMOS: شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌ها
ICA: شورای بین‌المللی آرشیو
IFA: فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و موسسات کتابداری
ICOMS: شورای بین‌المللی موزه‌ها

 

مسجدی در معاهدۀ شش: مسجد الرشید و پیدایش میراث مسلمانان در کانادا

وبینار ایکوموس کانادا

«مسجدی در معاهدۀ شش: مسجد الرشید و پیدایش میراث مسلمانان در کانادا»

دکتر نادیا کرد

شنبه، ۲۴ اکتبر ۲۰۲۰ (۳ آبان ۱۳۹۹)، ساعت ۱۵:۰۰ _ ۱۷:۰۰ به وقت شرق آمریکا (EDT)
ثبت نام 

مسجد الرشید، نخستین مسجد کانادا، در ۱۲ دسامبر ۱۹۳۸ در ادمونتون، آلبرتا، به ثبت رسید؛ لحظه‌ای که در آن حضور هموارۀ جامعۀ مسلمانان کشور کانادا تبلور یافت. حضور ملسمانان در کانادا که از حدود سال‌های ۱۸۵۰ آغاز شده است، دستاوردهای خاصی برای میراث مصنوع کانادا داشته است، از مکان‌های عبادی و موزه گرفته تا ویترین مغازه‌ها و حضور در خیابان‌های شهری. دکتر نادیا کرد، مورخ و موزه‌دار دانش‌آموختۀ مک‌گیل علاقه‌مند به هنر و معماری اسلامی معاصر، به اهمیت مسجد الرشید و تأثیر آن در میراث فرهنگی کانادا خواهد پرداخت.

میراث فرهنگی و درگیری‌های نظامی اخیر

درس‌گفتار برخط فرهنگستان سلطنتی ایرلند با عنوان

«میراث فرهنگی و درگیری‌های نظامی اخیر»

دکتر منیر بوشِناقی

همراه با سخنانی از گراونیه شفری، رئیس ایکوموس ایرلند

پنجشنبه، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۰ (۸ آبان ۱۳۹۹)، ساعت ۱۹:۰۰ به وقت گرینویچ
ثبت نام 

دکتر منیر بوشناقی، باستان‌شناس اهل الجزایر است که در بیست و پنج سال گذشته در سمت معاون فرهنگی دبیر کل، دبیر بخش میراث فرهنگی، و دبیر مرکز میراث جهانی در یونسکو فعالیت کرده است. او همچنین در سال‌های ۲۰۰۵ ـ ۲۰۱۱ دبیر کل ایکروم (مرکز بین‌المللی مطالعۀ حفاظت و مرمت اموال فرهنگی) بوده است.

درگیری‌ها پیامدهای مخرب بسیاری برای ارزش‌های بشر، فرهنگ‌ها و ادیان در بر دارند؛ و طی آنها نمادهای فرهنگی به نحوی فزاینده هدف قرار می‌گیرد و هویت‌ها نابود و میراث فرهنگی تخریب می‌شود. در درس‌گفتار دانشگاهی نگاهی تازه به بستر اجتماعی، تاریخی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و مذهبی عرضه می‌کند که مصائب کنونی بشر در خاورمیانه، مخصوصاً در سوریه و عراق و نیز در شمال آفریقا و بخش‌هایی از آسیا، در آنها اتفاق می‌افتد. دکتر بوشناقی همچنین نکاتی دربارۀ الزام‌های جامعۀ جهانی برای یافتن راهکارهایی برای این بحران‌ها مطرح خواهد کرد.

دکتر صادق ملک‌شهمیرزادی به دیدار حق شتافت

بازگشت همه به سوی اوست

دکتر صادق ملک‌شهمیرزادی، باستان‌شناس به‌نام و استاد گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران، به دیدار حق شتافت. مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران این ضایعه را به خانوادۀ محترم ایشان و جامعۀ باستان‌شناسی کشور و همۀ دوستداران فرهنگ و میراث فرهنگی ایران تسلیت می‌گوید.

دکتر صادق ملک‌شهمیرزادی در سال ۱۳۱۹ در شهمیرزاد متولد شد و پس از اخذ دیپلم متوسطه در تهران، به سال ۱۳۳۹ تحصیلات خود را در رشتۀ باستان‌شناسی آغاز کرد و در سال ۱۳۴۳ از دانشگاه تهران با درجۀ کارشناسی دانش‌آموخته شد. وی سپس برای ادامۀ تحصیل به آمریکا رفت و دانشنامۀ کارشناسی ارشد خود را در سال ۱۳۴۸ از موسسۀ شرقی دانشگاه شیکاگو دریافت داشت و سپس در سال ۱۳۵۶ از رسالۀ دکتری خود در دانشگاه پنسیلوانیا دفاع کرد. دکتر صادق ملک‌شهمیرزادی پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۴۹ با درجۀ استادیاری وارد دانشگاه تهران شد و در این مقام شاگردان بسیاری در درس‌های گوناگون تربیت کرد.

او افزون بر آموزش، در فعالیت‌های پژوهشی و کاوش‌های متعدد حاضر بود و مسئولیت کاوش در محوطه‌های متعددی همچون سگزآباد، تپه زاغه، پوئینک ورامین، آق‌تپۀ گلستان، و سیلک را نیز بر عهده داشت. حاصل بخشی از کارهای پژوهشی و آموزشی او در مقالات و کتاب‌های متعدد به زبان‌های فارسی و انگلیسی در دسترس است که برخی از آنها از منابع مهم باستان‌شناسی در کشور به شمار می‌روند. از میان کتاب‌‌های او می‌توان به ایران در پیش از تاریخ: باستان‌شناسی ایران از آغاز تا سپیده‌دم شهرنشینی و واژه‌نامۀ باستان‌شناسی اشاره کرد.

از خداوند مهربان برای خانوادۀ گرامی و شاگردان و دوستداران پرشمارشان صبر و شکیبایی؛ و برای روح بزرگ استاد و پژوهشگر فقید، شادی و آرامش ابدی خواستاریم. یاد و نامشان گرامی باد.

 

درگذشت میراث‌دار هنر موسیقی ایران

موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران درگذشت میراث‌دار نامور هنر موسیقی و آواز ایران، استاد محمدرضا شجریان، کسی که عمری را در اعتلای هنر موسیقی ایرانی و حفظ این سنت درخشان تلاش کرد و در این راه به قله‌های رفیعی دست یافت، به همۀ دوستداران فرهنگ و میراث فرهنگی ایران تسلیت می‌گوید.

بیانیۀ سپر آبی (بلو شیلد) دربارۀ درگیری ناگورنو-قره‌باغ

سپر آبی با اندوه فراوان شروع دوبارۀ درگیری نظامی میان ارمنستان و آذربایجان بر سر منطقۀ مورد مناقشۀ ناگورنو-قره‌باغ را اعلام می‌دارد و امیدوار است که خیلی زود و به نحوی دوستانه راه‌حلی مسالمت‌آمیز برای بحران حاضر پیدا شود.

سپر آبی اعلام می‌دارد که هر دو کشور ارمنستان و آذربایجان معاهدۀ ۱۹۵۴ لاهه در بارۀ حمایت از اموال فرهنگی در شرایط نبرد نظامی را به رسمیت شناخته‌اند و همچنین پروتکل‌های ۱۹۵۴ و ۱۹۹۹ آن را. آنها که به این ابزارهای بین‌المللی پایبندند تصدیق می‌کنند که هر آسیبی به اموال فرهنگی هر ملتی به معنای آسیب دیدن میراث فرهنگی بشریت است، چراکه هر ملتی سهمی خاص در فرهنگ جهان دارد. کشورهای عضو معاهده و پروتکل‌های آن متعهدند تا برای پاسداشت و محترم شمردن کلیۀ اموال فرهنگی موجود در منطقه‌ای که درگیری نظامی در آن واقع شده است، تلاش کنند، و از به‌کارگیری اموال فرهنگی به عنوان بخشی از عملیات نظامی و هدف قراردادن آنها امتناع ورزند.

سپر آبی اعلام می‌دارد که گزارش‌هایی دریافت کرده که دال بر وقوع درگیری در نزدیکی اموال فرهنگی واجد اهمیت برای جوامع ساکن در ناگورنو-قره‌باغ و وارد آمدن خسارت به آنهاست. مصرانه از هر دو سو می‌خواهیم که به تعهد خود به معاهدۀ ۱۹۵۴ لاهه و پروتکل‌های آن و نیز به قوانین نبرد نظامی پایبند باشند، مخصوصاً به اینکه میراث فرهنگی به ضرورت شرایط بسیار خاص ممکن است به موضوعی نظامی بدل شود. مصرانه از آنها می‌خواهیم که از کلیۀ اقدامات ممکن برای حمایت از اموال فرهنگی مشمول معاهدۀ ۱۹۵۴ لاهه، مقررات، و پروتکل‌های آن بهره بگیرند. همچنین مصرانه از آنها می‌خواهیم که افزون بر به رسمیت شناختن لزوم پیشگیری از صدمات اجتناب‌پذیر و غیرضرور به محوطه‌های فرهنگی منطقه، فعالانه برای پاسداشت و محترم شمردن کلیۀ اموال فرهنگی موجود در منطقه‌ای که درگیری در آن واقع شده تلاش کنند.

سپر آبی
۷ اکتبر ۲۰۲۰ (۱۶ مهر ۱۳۹۹)
اصل خبر

سپر آبی (‌Blue Shield) یک نهاد بین‌المللی مشورتی یونسکو در زمینۀ حمایت از اموال فرهنگی در شرایط نبرد نظامی است. سپر آبی دارای ۲۷ کمیتۀ ملی و یک هیئت مدیرۀ جهانی است –متشکل از اعضای منتخب و نمایندگان ICA (International Compliance Association)، IFLA (The International Federation of Library Associations)، ICOM (International Council of Museums)، و ICOMOS (International Council on Monuments and Sites)، که سازمان‌های بین‌المللی اصلی مسئول میراث فرهنگی هستند. سپر آبی «بر حمایت از اموال فرهنگی جهان متمرکز است، و دغدغۀ آن حفظ میراث فرهنگی و طبیعی، ملموس و ناملموس، در شرایط نبرد نظامی، و بحران‌های طبیعی و بشری است».

انتشار «اصول و نکات پایه برای دیجیتال‌سازی سه‌بعدی میراث فرهنگی» در وبگاه کمیسیون اتحادیۀ اروپا

گروه تخصصی میراث فرهنگی دیجیتال با همکاری یوروپیانا متنی با عنوان «اصول و نکات پایه برای دیجیتال‌سازی سه‌بعدی میراث فرهنگی» مشتمل بر ده اصل و تعدادی نکته در بارۀ دیجیتال‌سازی سه‌بعدی میراث فرهنگی منتشر کرده‌اند که به صورت برخط در وبگاه کمیسیون اروپا قابل دسترس است. 

یوروپیانا با هدف تسهیل برخورداری از میراث فرهنگی به قصد لذت بردن، آموزش، و پژوهش با آرشیوها و مجموعه‌ها و کتابخانه‌ها و موزه‌های متعدد اروپا همکاری و دسترس به میلیون‌ها کتاب و موسیقی و اثر هنری را با طبقه‌بندی دقیق میسر می‌کند.

مشاهدۀ اصول و نکات پایه برای دیجیتال‌سازی سه‌بعدی میراث فرهنگی

دکتر سیدامیرمهرداد محمد حجازی، به عنوان نایب رئیس ایسکارساه انتخاب شد

 

دکتر سیدامیرمهرداد محمدحجازی، عضو هیئت علمی دانشکدۀ فنی مهندسی دانشگاه اصفهان و عضو پیوستۀ ایکوموس ایران، برای یک دورۀ سه‌ساله به عنوان نایب‌رئیس کمیتۀ بین‌المللی علمی تحلیل و مرمت سازه‌های میراث معماری۱ (ایسکارساه) برگزیده شد. 

موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران ضمن عرض تبریک بدین مناسبت، برای ایشان آرزوی توفیق بیش از پیش دارد.

۱٫ International Scientific Committee on the Analysis and Restoration of Structures of Architectural Heritage (ISCARSAH)

دکتر سیدمحسن حبیبی، معمار و شهرساز و استاد دانشگاه تهران به دیدار حق شتافت

دکتر سید محسن حبیبی، معمار و شهرساز شهیر، استاد دانشگاه تهران، و عضو پیوستۀ موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران در ششم مهر ۱۳۹۹ درگذشت و خیل عظیمی از دانشجویان و دانش‌پژوهان را در فراق خود سوگوار کرد.

دکتر حبیبی در سال ۱۳۲۶ در کرمانشاه متولد شد و پس از اخذ دیپلم متوسطه به سال ۱۳۴۴ در این شهر وارد دانشکدۀ هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد و در دو رشتۀ معماری و شهرسازی به اخذ درجۀ کارشناسی ارشد نائل آمد. او در سال ۱۹۸۱ (۱۳۶۰) از رسالۀ دکتری خود با عنوان «ترکیب شهری از شهر سنتی به شهر نوین» در دانشگاه پاریس دفاع کرد و اخذ درجۀ دکتری شهرسازی نائل آمد. او سال‌ها استاد شهرسازی دانشکدۀ هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود و در سال ۱۳۸۱ از وی به عنوان استاد نمونۀ دانشگاه تهران تجلیل شد.

دکتر سیدمحسن حبیبی افزون بر تدریس در دانشگاه و مدیریت گروه و ریاست دانشکده و پردیس هنرهای زیبا، در سمت‌های اجرایی و مشورتی متعدد خدمات ارزنده‌ای به معماری و شهرسازی کشور به انجام رسانیده است که نام او را همواره در یادها نگاه خواهد داشت.

از او به جز شاگردان فراوان، آثار مکتوب ارزشمندی به جای مانده است که برخی از آنها عبارتند از: مسکن حداقل (۱۳۶۷)؛ الگوی ساخت مسکن در شهرهای خوزستان(۱۳۷۱)؛ مسکن و معلولین (۱۳۷۱)؛ اصول و ضوابط طراحی منطقه (۱۳۷۲)؛ استخوان‌بندی شهر تهران (۱۳۷۶)؛ سرانۀ کاربری‌های شهری (۱۳۷۸)؛ مرمت شهری (۱۳۸۱)؛ اطلس کلانشهر تهران (۱۳۸۴)؛ قصۀ شهر، تهران، نماد شهر نوپرداز ایرانی ۱۲۹۹–۱۳۳۲ (۱۳۸۹)؛ شرح جریان‌های فکری معماری و شهرسازی در ایران معاصر (۱۳۸۹)؛ از شار تا شهر (تحلیلی تاریخی از مفهوم شهر و سیمای کالبدی آن، تفکر و تأثر) (۱۳۹۰)؛ مکتب اصفهان، زبان طراحی شهری در شهرهای کهن (۱۳۹۱)؛ قصۀ شهر (۱۳۹۲)؛ خاطرۀ شهر (۱۳۹۴)؛ میدان بهارستان، تجربۀ نووارگی در فضای شهری ایرانی (۱۳۹۴)؛ منطقه چیست؟ (ترجمه ۱۳۶۵)؛ معماری بازسازی در فرانسه (ترجمه ۱۳۶۶)؛ فضای شهری و معلولین (ترجمه ۱۳۶۷)؛ شهرسازی:واقعیات و تخیلات (ترجمه ۱۳۷۵)؛ فناوری گنبد میراث فرهنگی (ترجمه ۱۳۸۰).

موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران این ضایعه را به جامعۀ شهرسازان و معماران و پژوهشگران تاریخ معماری و شهرسازی ایران، دانشجویان و دوستان، و مخصوصاً به خانوادۀ فرهیختۀ ایشان تسلیت می‌گوید و برای همۀ ایشان صبر آرزومند است و از خداوند متعال علو درجات برای روح این استاد و پژوهشگر نستوه و فرهیخته طلب می‌کند.

یادش گرامی باد.

انتشار پنجمین شمارۀ گاهنامۀ کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران در مهر۱۳۹۹

پنجمین شمارۀ گاهنامۀ کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران در مهر۱۳۹۹منتشر شد.

در این شماره این مطالب را می‌خوانید:
سخن نخست: معماری بومی، کویید ۱۹و سال میراث مشترک/ سیاوش صابری
یادداشت: به یاد عبدالله قوچانی/ حسین رایتی ‏مقدم
درآمدی بر شناخت: گنجی ناشناخته در کویر (روستای تاریخی خویدک) / مژگان پاک‌چشم
گزارش: گزارش فعالیت کمپ‌های داوطلبی یونسکو در ایران/ نسیم زند دیزاری و دیگران
ترجمه: معماری بومی، سبک معماری / نیکو خالقی
روایت: مرکز اقامتی در پکن / محمد محمودی
روایت: خیال سبز، خاک سرخ / فربود یحیی‌پور
منتخب تصاویر ارسالی از معماری بومی
درآمدی بر شناخت (ضمیمه): معماری بومی استان فارس (بخش دوم) / مریم اختیاری و دیگران

عکس روی جلد: روستای ده‏سرخ، دهستان سرجام، خراسان رضوی، ۱۳۹۸- نگار حداد.

دریافت نسخۀ الکترونیک گاهنامه