جنبش معماری مدرن که به آن معماری مدرن و مدرنیسم [در معماری] هم می‌گویند، جنبشی است که عمدتاً پس از جنگ جهانی اول در معماری متبلور شد و مبتنی است بر اصالت عملکرد و خردباوری. کتاب‌نامۀ مجمل حاضر مشتمل بر اسناد و کتاب‌های موجود در مرکز اسناد ایکوموس جهانی است. این اسناد در چهارچوب قوانین حمایت از مصنف و مولف قابل استفاده‌اند. برای آگاهی بیشتر در این باره به این صفحه رجوع کنید.

کارگروه تغییر آب و هوا و میراث در انتظار همکاری کمیته‌های ملی و کمیته‌های بین‌المللی علمی (تا اول ژوئن / ۱۱ خرداد)

مجمع عمومی ۲۰۱۷ در دهلی کارگروهی به نام «تغییر آب و هوا و میراث» (CCHWG) تشکیل داد. از این کارگروه خوسته شده نقشۀ راهی تهیه کند که مشخص کند ایکوموس در آینده چگونه به موضوع تغییر آب و هوا بپردازد. این کارگروه همچنین به ایکوموس و دبیرخانه در برخی امور ارجاع شده از سوی کمیتۀ میراث جهانی کمک خواهد کرد. کارگروه به موارد زیر توجه کرده است:

 

کاهش و انرژی‌ـ‌کارآیی
تلاش برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای (از قبیل انرژی‌ـ‌کارآتر کردن بناهای تاریخی، تشویق رویکردهای مربوط به کاهش کربن همچون شهرهای دوستدار پیاده‌روی یا استفادۀ مجدد از بناها) یا ایجاد انرژی تجدیدپذیر

تطبیق‌پذیری
مدیریت مطلوب میراث، شامل تأثیرات ناشی از تغییر آب و هوا و برنامه‌ریزی برای تطبیق، امور مرتبط با کاهش خسارت ناشی از بحران، بررسی امکان بهره‌گرفتن از ظرفیت ارزش‌های میراثی برای ارتقای قابلیت تطبیق جامعه و کاهش آسیب‌پذیری از طریق رویکردهای مشارکتیِ تحت هدایتِ دانش علمی و سنتی و بومی.

خسارت و آسیب
تغییر آب و هوا ممکن است منجر به بروز آسیب‌های سیستمیک و تخریب محوطه‌ها و تهدید ارزش‌ها شود. کدام پیامدها اجتناب‌ناپذیر است؟ چه آمادگی‌ای باید در برابر این پیامدها یافت و چگونه باید جلوی خسارت‌ها را گرفت.

اهداف بلندمدت
بهره‌گرفتن از ظرفیت‌های میراث برای پژوهش‌های بلندمدت و ارتباطات؛ ایجاد تحرک در جوامع در ارتباط با تغییر آب و هوا

یاری کارشناسان و علاقه‌مندان می‌تواند نقشی بزرگ در تدوین نقشۀ راه داشته باشد. کمیتۀ میراث جهانی و سایر بدنه‌های مرتبط با آن می‌توانند از نمونه‌هایی که معرفی می‌کنید بهره‌مند شوند. بر این اساس، تلاش می‌کنیم که در آینده گزیده‌ها و توصیه‌هایی برای کمیته‌های ملی و کمیته‌های علمی بین‌المللی منتشر کنیم که در راهبردها و راهکارهای همکاری با سایر نهادی (سازمان‌های دولتی و سازمان‌های مردم‌نهاد غیردولتی و …) مفید واقع شود.

موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران از کلیۀ علاقه‌مندان به همفکری و همکاری در این زمینه‌ها دعوت می‌کند تا مطالب و پیشنهادهایشان را به نشانی ایمیل موسسه (info@iranicomos.org) ارسال کنند.

برای دریافت اطلاعات بیشتر دربارۀ کارگروه ایکوموس جهانی به نشانی صفحۀ وبگاه کارگروه رجوع کنید.

 

جستاری در مفهوم
میراث برای نسل‌ها

 

ـ با حضور دکتر مهدی حجت
رئیس موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران

 

زمان و مکان:
شنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۴ ـ ۱۶
دفتر موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
تهران، خیابان امیرکبیر، نرسیده به چهارراه سرچشمه، کوچۀ شهید علیرضا جاویدی، شمارۀ ۱۰۷

 

موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، در سال بین‌الملللی میراث برای نسل‌ها، سلسله‌ای از رویدادهای علمی با عنوان «هم‌اندیشی» را آغاز کرده است. از علاقه‌مندان دعوت می‌کنیم که پیشنهادهایشان را برای موضوعات این سلسله نشست‌ها از طریق ایمیل epwg@iranicomos.org به اطلاع ما برسانند.

 

 

به مناسبت ۱۷ اردیبهشت
«روز اسناد ملی»،
کمیتۀ آموزش ایکوموس ایران برگزار می‌کند:

 

سخنرانی اول:
اسناد تصویری تاریخی و کاربرد آن در مطالعات میراث فرهنگی: اسناد و پدیدآورندگان آنها
ـ مجید قره‌زاده شربیانی

 

سخنرانی دوم:
داشته‌های تهران بر اساس اسناد تصویری تاریخی
ـ ناصر نوروززاده چگینی

 

زمان و مکان:
سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۵ – ۱۷
تالار دکتر شیرازی
تهران، خیابان ولی‌عصر، جنوب پارک ساعی، شماره ۲۱۶۹.
مرکز هنرپژوهی نقش‌جهان

باسمه تعالی

با سلام و احترام
از آنجاکه جلسۀ اعلام‌شده در تاریخ دوشنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۷ به‌علت به حد نصاب نرسیدن اعضای حاضر رسمیت نیافت و مجمع برگزار نشد، مطابق اساسنامۀ مؤسسه، جلسۀ نوبت دوم به فاصلۀ ۱۵ روز، رأس ساعت ۱۵ در تاریخ سه‌شنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۶، در تالار دکتر شیرازی واقع در مرکز هنرپژوهی نقش جهان به نشانی زیر تشکیل خواهد شد. جلسۀ نوبت دوم با هر تعداد عضو حاضر رسمیت خواهد داشت.
دستور جلسه عبارت است از:
۱. ارائۀ گزارش سالیانۀ مؤسسه
۲. ارائۀ خط مشی سه‌ساله و خلاصۀ برنامۀ یک‌سالهٔ آینده مؤسسه
قبلاً از توجه و مشارکت شما سپاس‌گزاری می‌گردد.

رئیس هیئت مدیره
مهدی حجت

یادآوری:
برای شرکت در مجمع ارائۀ کارت عضویت موسسه که تاریخ آن منقضی نشده باشد (۲۰۱۸ میلادی) الزامی است.

مکان و زمان برگزاری مجمع:
تهران، خیابان ولی‌عصر، ضلع غربی پارک ساعی، شمارۀ ۲۱۶۹، مرکز هنرپژوهی نقش جهان، تالار دکتر شیرازی
سه‌شنبه، ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۶، ساعت ۱۵

 

آیین بزرگداشت روز جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی، مطابق سال‌های گذشته، در دفتر موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد. نخست ناصر نوروززاده چگینی، معاون موسسه، با خیر مقدم به میهمانان و اشاره به مناسبت‌های اخیر، و با مرور پیشینۀ موضوعات و شعارهای سال ایکوموس جهانی به مناسبت این روز، شعار سال، میراث برای همۀ نسل‌ها را، اعلام کردند.

دکتر مهدی حجت، رئیس موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، نکات مهمی دربارۀ نسبت میراث و نسل‌ها مطرح کردند و اشاره کردند که لازمۀ دست یافتن به نگاهی شایسته به میراث فرهنگی، درک عمیق از اهمیت حیاتی میراث فرهنگی برای نسل‌ها است، از گذشته‌های بسیار دور تا آینده‌های بسیار دور.

در ادامه، سخنران اصلی این مراسم، دکتر هادی ندیمی، استاد دانشکدۀ معماری و شهرسازی دانشگاه شهیدبهشتی و عضو پیوستۀ موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، دیدگاه‌هایشان را دربارۀ میراث فرهنگی و موضوع سال ایکوموس جهانی عرضه داشتند. ایشان با تبیین قاعده‌هایی که باید مبنای اندیشه و عمل در این زمینه قرار گیرد، اشاره داشتند که بی‌توجهی به قاعده‌ها می‌تواند مسبب برداشت‌های ناصحیح از هویت تاریخی و میراث فرهنگی شود، در حالی که این دو از عامل‌های حیاتی در قوام جوامع هستند. ایشان با اشاره به اینکه نسبت فهم، فرهنگ، و صناعات همانند ریشه و تنه و میوه است که وجود درخت را شکل می‌دهند، تأکید کردند که کلیدی‌ترین امری که متاسفانه در دوران اخیر به نحوی فزاینده از آن غفلت شده است، چه در شناخت و چه در حفاظت و معرفی میراث محسوس و نامحسوس «فهم» است. ایشان فرمودند که اگر آثار معماری گذشتۀ ما به تصدیق ایرانی و غیرایرانی از چنین ارزش والایی برخوردارند و امروز ما از پدید آوردن چنان آثاری ناتوانیم، باید بپذیریم که سازندگان آنها در عالمی متفاوت با عالم ما زندگی می‌کرده‌اند. نسل‌های کنونی و آیندۀ ما تنها هنگامی از آن آثار به‌راستی بهره‌مند خواهند شد که امکان فهم آن عالم را داشته باشند و این میسر نخواهد شد مگر با تغییر اساسی در رویه‌های فرهنگی کنونی ما، از جمله در آموزش و پرورش در کلیۀ سطوح.

پس از سخنرانی آقای دکتر ندیمی، از نمایندگان متخصصان نوخاستۀ در حوزه‌های گوناگون میراث فرهنگی دعوت شد که برای میزگرد با موضوع چرایی و چگونگی ارتباط میان نسل‌ها در میراث فرهنگی گفتگو کنند. اعضای پنل، سرکار خانم عاطفه موسوی (پژوهشگر دکتری مرمت معماری)، سرکار خانم فاطمه توانایی (دانش‌آموختۀ رشتۀ مطالعات معماری ایران)، و جناب آقای حمیدرضا منصوریان (دانش‌آموختۀ باستان‌شناسی و دبیر مدارس تهران) همراه با دکتر مهدی حجت در این میزگرد شرکت و دیدگاه‌هایشان را مطرح کردند و سپس حضار به طرح پرسش‌ها و دیدگاه‌هایشان پرداختند.

در پایان رئیس و معاون موسسه از سرکار خانم‌ها و جناب آقایان عاطفه موسوی، فاطمه توانایی مروی، هانیه خجسته اکبریه، پوراندخت احمدی، نوید صالحی سورمقی، مجید قره‌زاده شربیانی، فهیمه جعفری، یاسر جوادی، مهدی صفی، محمد صفی، شیما بکاء، مریم یارمحمدی، سعید محمود کلایه به پاس همکاری در امور اجرایی موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران با اهدای لوح یادبود و تقدیر تشکر کردند.

با توجه به استقبالی که از این برنامه شد، دبیرخانه موسسه راهی برای دریافت پیشنهاد‌های علاقه‌مندان برای موضوع‌های میزگردهای مشابه در این سال تدارک خواهد دید و اعلام خواهد کرد.

 

مجمع عمومی سالیانۀ ایکوموس جهانی و کمیتۀ مشورتی، آرژانتین ۲۰۱۸
و سمپوزیوم علمی با موضوع «پایداری: میراث فرهنگی و توسعۀ پایدار»

 

امسال با دعوت گرم کمیتۀ ملی ایکوموس آرژانتین، جلسات مجمع عمومی ایکوموس و کمیتۀ مشورتی (با کلیۀ بخش‌های مرتبط) در روزهای ۴ تا ۸ دسامبر (۱۳ تا ۱۷ آذر ۱۳۹۷) شهر بوئنوس‌آیرس در آرژانتین برگزار خواهد شد. برنامۀ اولیۀ این جلسات را از این نشانی دریافت کنید. اطلاعات بیشتر دربارۀ رویدادهای مرتبط و چگونگی ثبت نام، تهیۀ هتل، و … در هفته‌های آتی در وبگاه ایکوموس جهانی اعلام خواهد شد.

کمیتۀ مشورتی ایکوموس سمپوزیومی یک روزه با موضوع «پایداری: میراث فرهنگی و توسعۀ پایدار» برگزار خواهد کرد. این سمپوزیم در ۷ دسامبر (۱۶ آذر) در لاپلاتا، در نزدیکی بوئنوس‌آیرس برگزار خواهد شد. کاربرگ ارسال پیشنهاد برای برنامۀ این سمپوزیوم را از این نشانی دریافت کنید. آخرین مهلت ارسال پیشنهاد ۳۰ آوریل (۱۰ اردیبهشت) است.

 

 

با سلام و احترام

مطابق مادۀ ۱۶ و ۱۷ اساسنامۀ موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، بدین‌وسیله از کلیۀ اعضای محترم پیوسته و وابستۀ مؤسسه دعوت به‌عمل می‌آید در جلسۀ مجمع عمومی عادی مؤسسه که رأس ساعت ۱۵ در تاریخ دوشنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۷ در نشانی زیر تشکیل می‌شود، شرکت فرمایند.

دستور جلسه عبارت است از:
۱. ارائۀ گزارش سالیانۀ مؤسسه
۲. ارائۀ خط مشی سه‌ساله و خلاصۀ برنامۀ یک‌سالهٔ آینده مؤسسه

قبلاً از توجه و مشارکت شما سپاس‌گزاری می‌گردد.

رئیس هیئت مدیرۀ موسسه
مهدی حجت

 

نشانی: تهران، خیابان ولی‌عصر، ضلع غربی پارک ساعی، شمارۀ ۲۱۶۹، مرکز هنرپژوهی نقش جهان، تالار دکتر شیرازی

 

 

بزرگداشت روز جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی
۲۰۱۸ م / ۱۳۹۷ ه.ش:

سال بین‌المللی میراث برای نسل‌ها

 

توضیح شعار سال / دکتر مهدی حجت

سخنران اصلی / استاد دکتر هادی ندیمی

میزگرد چگونگی ارتباط نسل‌ها و میراث فرهنگی / با حضور
عاطفه موسوی، فاطمه توانایی، حمیدرضا منصوریان

 

زمان و مکان:
چهارشنبه، ۲۹ فروردین ۱۳۹۷، ساعت ۱۶ـ۱۹، دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
خیابان امیرکبیر، بین سرچشمه و امین‌حضور، کوچۀ علیرضا جاویدی، شمارۀ ۱۰۷

 

#میراث_برای_نسلها #heritage4generations #ICOMOS

کتاب گزارش مرمت بناهای تاریخی ایران، گزارشها و رسالههای ایزمئو به ترجمۀ دکتر اصغر کریمی به همت پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری به چاپ رسید. زنده‌یاد دکتر باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی که علاقۀ بسیاری به انتشار این گزارش‌ها داشتند، در پیشگفتاری که بر ترجمۀ فارسی نوشته‌اند دربارۀ جایگاه و اهمیت اقدامات انجام‌شده و گزارش‌های آن توضیحات وافی به‌دست داده‌اند. مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران بسیار خرسند است که اینک پس از شانزده سال از انجام ترجمه، خواست زنده‌یاد شیرازی تحقق یافته و این کتاب در اختیار خوانندگان فارسی‌زبان قرار گرفته است.

در ادامه متن پیشگفتار کتاب را تقدیم علاقه‌مندان می‌کنیم:

 

پیشگفتار

تشکیل وزارت فرهنگ و هنر (در سال ۱۳۴۲) و به تبع آن سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران در سال‌های چهل، مصادف است با تحولات ویژۀ فرهنگی در جهان پس از جنگ جهانی دوم و پیدایش نگرش‌های نو در ارتباط با حفاظت، مرمت، و احیای بناها و بافت‌های تاریخی که می‌توان تبلور آن را در منشور ۱۹۶۴ ونیز و تولد نهادهای غیردولتی و دولتی ملی و بین‌المللی مرتبط به این امر، نظیر ایکوموس (شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی) یا برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های وسیع سامان‌دهی شهرهای تاریخی در اروپا، به‌ویژه انگلستان، مشاهده کرد. هرچند جهت‌گیری‌های چشم‌گیر و مؤثر در اروپا در این ارتباط عمدتاً زاییدۀ ویرانی‌های گستردۀ حاصل از جنگ بود، ولی به هر حال ایران به سان سایر کشورهای جهان از این نهضت متأثر گردید.

تشکیل سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران را در سال ۱۳۴۵/۱۹۶۶ در واقع با هدف تبعیت از منویات مورد قبول جهانی منشور ونیز باید تعبیر کرد، که قصدش علمی کردن مرمت بناهای تاریخی بر اساس اصول مورد توافق بین‌المللی بود. هرچند اوج‌گیری فعالیت‌های عمرانی در کشور، گسترش انفجاری شهرها و رواج اقتصاد وابستۀ مصرفی، موجودیت بناها و بافت‌های تاریخی کشور را به شدت تهدید می‌کرد و ضرورت اتخاذ سیاستی جدی را از سوی دولت و تبعیت از فشارهای فرهنگی بین‌المللی (به‌ویژه از سوی یونسکو) ایجاب می‌کرد. سازمان مذکور به منظور دست‌یابی به فن‌آوری‌های درخور مرمت و آشنا ساختن نسل جدید متخصصین و هنروران بومی با معیارها و اصول جدید، اقدامات اساسی فراوانی را به کار بست که از آن جمله می‌توان بهره‌گیری از امکانات تخصصی و علمی مؤسسۀ ایتالیایی مطالعات خاور دور و نزدیک را یاد کرد.

این مؤسسه که از حمایت‌های بخش فرهنگی وزارت امور خارجۀ ایتالیا برخوردار بود، از همکاری‌های علمی و توان‌های تخصصی سایر مؤسسات علمی ـ فرهنگی و دانشگاهی ایتالیا بهره می‌برد که در مورد ایران به طور اخص باید از دانشگاه رم (دانشکدۀ معماری ـ دورۀ تخصصی مطالعه و مرمت آثار تاریخی) و مرکز مرمت ایتالیا یاد کرد.

سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران صرف نظر از جلب همکاری‌های مؤسسۀ فوق، از مساعدت‌های علمی دانشکدۀ معماری فلورانس، دانشکدۀ هنرهای زیبای دانشگاه تهران، دانشکدۀ معماری و شهرسازی (انستیتو مرمت) دانشگاه شهید بهشتی (ملی سابق)، دانشگاه فارابی، مشاوران سوییسی، فرانسوی، و آلمانی و جز آنها بهرۀ فراوان برد که خوشبختانه تجربیات هر یک از ایشان در میدان‌های مرمتی ایران منتشر شده و در دسترس است.

ولی در این میان، نقش فعالیت‌های مشترک سازمان و ایزمئو به علت طبیعت سازندۀ فرهنگی آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود؛ که ثمرۀ آن، برقراری انضباطی قابل قبول جهانی از نقطه نظر مرمت و تربیت نیروی انسانی قابل توجه مرمتگر، در ایران بود که جایزۀ بین‌المللی آقاخان در ارتباط با همین همکاری در سال ۱۳۵۹ (۱۹۸۰) به سازمان و ایزمئو تعلق گرفت.

نوع مدیریت و همکاری‌های این دو سازمان ایرانی و خارجی و تجربیات مثبتی که به دست آورد، سرمشق خوبی به شمار می‌آید. قدر مسلم، همکاری نسبتاً درازمدت دوازده ساله، خاطره‌ای ماندگار از ایتالیائیان در ایران باقی گذارد.

شایستۀ یادآوری است که در دوران همکاری سازنده و بارور ایتالیائیان در مرمت برخی از آثار شاخص ایران به نام برخی از پرآوازه‌ترین شخصیت‌های علمی ـ فرهنگی ایتالیا نظیر پروفسور زاندر و پروفسور توچی (رئیس سابق مؤسسۀ ایزمئو) برخورد می‌کنیم و افرادی که در دوران این همکاری به حق، شایستگی نام محقق را یافتند، مانند دکتر گالدییری که سهم بسزائی در شناساندن معماری اسلامی ایران به جهانیان ایفا کرد. شاید می‌توان به جرأت گفت که در طول یکصد سال تاریخ همکاری‌های باستان‌شناسی بیگانگان در ایران، برای اولین بار بود که نهادی از کشوری بیگانه موضوع مرمت را در ایران مطرح ساخت؛ مرمتی که بستری برای تحقیقات دقیق علمی دربارۀ تاریخ معماری و هنر ایران را فراهم ساخت. شخصیت‌هایی نظیر پروفسور سن پاولزی، مورا، کرما، روتوندی، چربینو، و تیلیا هر یک خدمات صادقانه‌ای را به فرهنگ مرمت ما تقدیم داشتند که به یادماندنی است.

مجموعۀ گزارشی که تقدیم می‌گردد و به همت همکار فرزانه‌مان آقای دکتر اصغر کریمی از زبان فرانسوی به فارسی برگردانده شده است، مربوط به دورانی است که نطفه‌های این همکاری در حال شکل گرفتن بود. شیوۀ صادقانه ارائه گزارش، خود این معنا را روشن‌تر می‌کند. مراحل پیشرفتۀ کار طی گزارش جداگانه‌ای منتشر شده است که خوشبختانه غالباً ترجمه شده و در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است. دریغ بود این آغاز همکاری که خود شامل مدارک و مستندات عمده‌ای از چند بنای شاخص فرهنگی معماری ایران است و مورد درخواست بسیار علاقه‌مندان بود، منتشر نشود.

 

اسفند ۱۳۷۹
باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی