پیام تسلیت کمیتۀ علمی استادکاران و فناوری‌های کهن به مناسبت درگذشت استاد اکبر کاراندیش


اوست باقى

مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران درگذشت استاد اکبر کاراندیش را به خانوادۀ محترم وی، دوستان و همکاران و همۀ دوستداران میراث فرهنگی ایران تسلیت می‌گوید.

استاد اکبر کاراندیش (۱۳۲۰ ـ ۱۳۹۹) ازبازماندگان استادان برجستۀ کاشیکارى است که فراگیرى این حرفه را از هفت سالگی نزد استاد کریم قهرمانى، استاد گره‌چینى آغاز نمود و با همت و کوشش عالی بر این هنر تسلط یافت. او طى نزدیک هفتاد سال خالق آثار کاشیکاری بسیار ارزشمند در بقاع متبرکه و بناهاى تاریخى فارس بود که هر یک از آنها نشانگر توانایى فوق‌العادۀ ایشان است. برخی از آثار کاشیکاری زنده‌یاد کاراندیش عبارتند از: گنبد على ابن حمزه (ع)، سردرمسجدآقااحمد، سردر قدیمى بقعۀ شاه داعی‌الله، ایوان حضرت شاهچراغ (ع). همچنین رسمى‌بندى سردر قدیمى بقعۀ حضرت شاهچراغ (ع) و تعمیرات باغ قوام و بسیاری کارهای مهم دیگر یادگار اوست.

روانش شاد و راهش مستدام باد.

کمیتۀ علمی استادکاران و فناوری‌های کهن
موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
بهمن ۱۳۹۹

تسلیت به مناسبت درگذشت استاد محمد اسماعیل مهربان

استاد محمد اسماعیل مهربان از استادکاران به نام خراسان دار فانی راوداع گفت.

وی از استادکاران برجستۀ خراسان و متولد سال ۱۳۳۰ در نیشابور بود. او که از ابتدای نوجوانی و در دهۀ چهل کار خود را در بازسازی آرامگاه فردوسی در شهر توس آغاز کرد، در بیش از چهل سال در بخش عمده‌ای از ساخت، محوطه‌سازی، باز پیرایی، مرمت، و تعمیر آرامگاه‌های مفاخر فرهنگی ایران در خراسان، نظیر آرامگاه خیام نیشابوری، آرامگاه عطار نیشابوری، آرامگاه بیهقی، آرامگاه ابن یمین فریومدی، آرامگاه ملاهادی سبزواری، یادبود کاشفی در سبزوار؛ و نیز مرمت بناهای تاریخی متعددی چون کاروانسرای فخر داوود، قصر خورشید کلات نادری، و مسجد جامع آن، مسجد جامع گناباد، برج علی‌آباد کاشمر ،رباط شرف، و بسیاری از آثار و بناهای تاریخی دیگر خراسان حضور داشته است.

استاد مهربان نقشی برجسته در اقدامات عمرانی و مرمت بناهای تاریخی در منظر تاریخی فرهنگی توس داشت، و علاوه بر نقش‌آفرینی در اقدامات انجام شده در مجموعۀ آرامگاه فردوسی؛ در حفاظت، مرمت، و بازسازی ارگ و کهندژ تابران توس، حصار و باروی تابران توس، بنای موسوم به هارونیه، مسجد مدرسۀ مکشوفه در تابران، برج اخنگان، برج رادکان، و خانه‌های تاریخی در کنگ نیز حضوری موثر داشت.

استاد مهربان از جمله استادکاران بسیار خوشنام خراسان در رشتۀ سفت‌کاری بود. او از دورۀ نوجوانی کار در حوزۀ فرهنگ و میراث فرهنگی را آغاز و عمر خویش را مصروف پاسداری از کیان فرهنگی ایران نمود. توان مدیریت او در کارگاه‌ها و مهربانی او در کنار قدرت حرفه‌ای و علاقه به فرادادن زبان‌زد بود. استاد به حق آموزگار بسیاری از کارگران و کارشناسان بوده است. ضایعۀ از دست دادن او برای شاگردان، همکاران، و دوستانش دردناک و برای میراث فرهنگی ایران، و به‌ویژه خراسان، جبران‌ناپذیر است.

مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران ضمن عرض تسلیت در گذشت این استاد مهربان  به خانوادۀ گرامی و همۀ دوستدارانش ،برای او که عمر خویش را مصروف حفظ فرهنگ این سرزمین کرد از درگاه ایزد یکتا آمرزش مسئلت دارد. باشد که روح  این استاد مهربان قرین مهر و لطف واسعۀ حضرت حق قرار گیرد.

اعلام برندگان جوایز ۲۰۲۰ یونسکو برای حفاظت از میراث فرهنگی در آسیا و اقیانوسیه

منظر فرهنگی روستایی لای چی وو[۱] در هنگ‌کنگ (منطقۀ ویژۀ اداری) در چین و قلمستان ساندر[۲] (باغ عظیم) در دهلی نو در هند، برندۀ اولین جایزۀ «تقدیر ویژه» در توسعۀ پایدار شدند.

بانکوک، ۱۶ دسامبر ۲۰۲۰

طرح جالب احیای منظر فرهنگی روستایی لای چی وو در هنگ‌کنگ (منطقۀ ویژۀ اداری) در چین و طرح مدیریت تغییر کارکرد قلمستان تاریخی ساندر دهلی نو، در مومبای هند، جایزۀ «تقدیر ویژه برای توسعۀ پایدار» را، که به تازگی معرفی شده است، دریافت کردند.  

قلمستان ساندر امسال در جوایز حفاظت از میراث فرهنگی آسیا و اقیانوسیۀ یونسکو برندۀ «جایزۀ ممتاز» نیز شد.

هیئت بین‌المللی داوران امسال در مجموع از هفت پروژه تقدیر کردند. جلسۀ مذاکرۀ هیئت داوران در ماه نوامبر انجام شد و برای اولین بار در تاریخ مسابقات، این جلسه به‌صورت کاملاً برخط برگزار شد. هیئت داوران آثار ۴۸شرکت‌کننده را از نُه کشور از منطقۀ آسیا و اقیانوسیه بررسی کرد.

هیئت داوران پروژۀ منظر روستایی لای چی وو را به سبب «رویکرد پیشگامانه در احیای منظر فرهنگی‌ای متروک» تحسین کرد. «این پروژه ابعاد کلیدی توسعۀ پایدار، از جمله ابعاد اقتصادی، اجتماعی، و زیست‌محیطی را با هدف احیای جامع شهرک کشاورزی هاکا به خدمت می‌گیرد. این پروژه از طریق راهبرد چندجانبۀ خود، مفاهیم اجرایی میراث را از تمرکز متداول بر حفاظت مادی، به توجهی همه‌جانبه به میراث زنده تغییر می‌دهد.»

قلمستان ساندر، برندۀ دو جایزه از دورۀ ۲۰۲۰، به سبب «تأثیر تحول‌آفرین در تبدیل یک زمین بایر به واحه‌ای شهری در قلب دهلی نو» جایزۀ تقدیر ویژه برای توسعۀ پایدار را دریافت کرد. «این پروژه به احیای زیست‌محیطی هم توجه زیادی دارد؛ بنابراین بر این پیام تأکید می‌کند که حفاظت از میراث، چیزی ورای بناهای یادبودی است و تنها زمانی حقیقتاً پایدار است که پیوندهای اساسی بین طبیعت و فرهنگ عمیقاً درک شوند و پرورش یابند.» از این پروژه در گروه حفاظت این دورۀ جوایز، به سبب «احیای جامع مجموعۀ قلمستان ساندر که معیار جدیدی را برای احیای میراث تعیین کرده و نقش الگویی کاتالیزوری برای مشارکت دولتی و خصوصی در هند دارد» و دستیابی به بالاترین سطح موفقیت در این زمینه، ستایش شد.

سایر برندگان جوایز عبارت‌اند از:

جایزۀ افتخار
کوتامبالام[۳] در معبد گورووایور[۴]، تریسور، هند

جایزۀ شایستگی
کارخانه موتور پینگیائو دیزل[۵]، شانشی، چین
کالج عمار سینگ[۶]، سرینگر، هند
ساختمان تالار مالاباری[۷]، انجمن سوا سادان[۸]، بمبئی، هند

طراحی جدید در زمینه‌های میراثی
پناهگاه حفاظتی در منطقۀ ۱ محوطۀ باستان‌شناختی غار ژوکودیان انسان پکنی[۹] (سایت میراث جهانی)، پکن، چین

اعلان برندگان جوایز ۲۰۲۰ در وب‌سایت یونسکو بانکوک:
https://bangkok.unesco.org/content/2020-unesco-asia-pacific-awards-cultural-heritage-conservation-winners-announced

برای اطلاعات بیشتر در مورد مسابقات یونسکو در آسیا و اقیانوسیه در خصوص حفاظت از میراث فرهنگی و همچنین رویدادهای آینده، لطفاً به نشانی زیر مراجعه کنید:
https://bangkok.unesco.org/theme/asia-pacific-heritage-awards

فراخوان ثبت‌نام برای شرکت‌کنندگان مسابقات ۲۰۲۱ یونسکو در اوایل سال ۲۰۲۱ انجام خواهد شد و جزئیات بیشتر در وبگاه مسابقات، در دسترس است.

[۱] Lai Chi Wo

[۲] Sunder Nursery

[۳] Koothambalam

[۴] Guruvayoor

[۵] Pingyao Diesel Engine Factory

[۶] Amar Singh College

[۷] Malabari Hall Building

[۸] Seva Sadan Society

[۹] Zhoukoudian Peking Man Cave

بیانیۀ ایکوموس، ایکا، ایفلا، و ایکوم در بارۀ قره‌باغ کوهستانی

بیانیۀ ایکوموس، ایکا، ایفلا، و ایکوم در بارۀ قره‌باغ کوهستانی

۲۰ نوامبر ۲۰۲۰

ایکوموس، ایکا، ایفلا، و ایکوم تمام طرف‌های درگیر در اجرای کامل توافق آتش‌بس را، که از تاریخ ۱۰ نوامبر در قره‌باغ کوهستانی اجرایی شده است، دعوت می‌کنند که به طور فعال در تضمین احترام و حمایت کامل تمام میراث فرهنگی در مناطق مرتبط، به ویژه مناطقی که تسلط بر آنها از یک طرف به طرف دیگر منتقل می‌شود (ناحیۀ آغدام، ناحیۀ کلبجر، و منطقۀ لاچین)، دعوت می‌کنند. این احترام و حمایت باید به حفاظت، شرح، و معرفی تمام این میراث فرهنگی گسترش یابد.

با ارجاع به بیانیۀ پیشین صادر شده از سوی سپر آبی، که هر چهار سازمان عضو مؤسس آن هستند، در تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۲۰، بار دیگر به تمام طرف‌های درگیر، تعهداتی را که طبق مفاد قانون بین‌المللی حفاطت میراث فرهنگی در شرایط مخاصمه مسلحانه، به خصوص معاهدۀ لاهه ۱۹۵۴و دو پروتکل آن دارند، یادآوری می‌کنیم. ایکوموس، ایکا، ایفلا، و ایکوم بار دیگر نگرانی خود را در بارۀ گزارش‌ آسیب‌های وارد شده به دارایی‌های فرهنگی که در طول مخاصمه رخ داده است، بیان می‌کنند. آنها به پی‌گیری دقیق وضعیت میراث فرهنگی و دینی در طول اجرای آتش‌بس و عملیات حفاظت صلح، ادامه خواهند داد.

بدون احترام متقابل و باور داشتن به تمام لایه‌های تشکیل‌دهندۀ میراث فرهنگی غنی منطقۀ قره‌باغ کوهستانی، کوچک‌ترین امیدی به ایجاد نوعی صلح پایدار وجود نخواهد نداشت.

ICOMOS: شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌ها
ICA: شورای بین‌المللی آرشیو
IFA: فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و موسسات کتابداری
ICOMS: شورای بین‌المللی موزه‌ها

 

مسجدی در معاهدۀ شش: مسجد الرشید و پیدایش میراث مسلمانان در کانادا

وبینار ایکوموس کانادا

«مسجدی در معاهدۀ شش: مسجد الرشید و پیدایش میراث مسلمانان در کانادا»

دکتر نادیا کرد

شنبه، ۲۴ اکتبر ۲۰۲۰ (۳ آبان ۱۳۹۹)، ساعت ۱۵:۰۰ _ ۱۷:۰۰ به وقت شرق آمریکا (EDT)
ثبت نام 

مسجد الرشید، نخستین مسجد کانادا، در ۱۲ دسامبر ۱۹۳۸ در ادمونتون، آلبرتا، به ثبت رسید؛ لحظه‌ای که در آن حضور هموارۀ جامعۀ مسلمانان کشور کانادا تبلور یافت. حضور ملسمانان در کانادا که از حدود سال‌های ۱۸۵۰ آغاز شده است، دستاوردهای خاصی برای میراث مصنوع کانادا داشته است، از مکان‌های عبادی و موزه گرفته تا ویترین مغازه‌ها و حضور در خیابان‌های شهری. دکتر نادیا کرد، مورخ و موزه‌دار دانش‌آموختۀ مک‌گیل علاقه‌مند به هنر و معماری اسلامی معاصر، به اهمیت مسجد الرشید و تأثیر آن در میراث فرهنگی کانادا خواهد پرداخت.

میراث فرهنگی و درگیری‌های نظامی اخیر

درس‌گفتار برخط فرهنگستان سلطنتی ایرلند با عنوان

«میراث فرهنگی و درگیری‌های نظامی اخیر»

دکتر منیر بوشِناقی

همراه با سخنانی از گراونیه شفری، رئیس ایکوموس ایرلند

پنجشنبه، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۰ (۸ آبان ۱۳۹۹)، ساعت ۱۹:۰۰ به وقت گرینویچ
ثبت نام 

دکتر منیر بوشناقی، باستان‌شناس اهل الجزایر است که در بیست و پنج سال گذشته در سمت معاون فرهنگی دبیر کل، دبیر بخش میراث فرهنگی، و دبیر مرکز میراث جهانی در یونسکو فعالیت کرده است. او همچنین در سال‌های ۲۰۰۵ ـ ۲۰۱۱ دبیر کل ایکروم (مرکز بین‌المللی مطالعۀ حفاظت و مرمت اموال فرهنگی) بوده است.

درگیری‌ها پیامدهای مخرب بسیاری برای ارزش‌های بشر، فرهنگ‌ها و ادیان در بر دارند؛ و طی آنها نمادهای فرهنگی به نحوی فزاینده هدف قرار می‌گیرد و هویت‌ها نابود و میراث فرهنگی تخریب می‌شود. در درس‌گفتار دانشگاهی نگاهی تازه به بستر اجتماعی، تاریخی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و مذهبی عرضه می‌کند که مصائب کنونی بشر در خاورمیانه، مخصوصاً در سوریه و عراق و نیز در شمال آفریقا و بخش‌هایی از آسیا، در آنها اتفاق می‌افتد. دکتر بوشناقی همچنین نکاتی دربارۀ الزام‌های جامعۀ جهانی برای یافتن راهکارهایی برای این بحران‌ها مطرح خواهد کرد.

دکتر صادق ملک‌شهمیرزادی به دیدار حق شتافت

بازگشت همه به سوی اوست

دکتر صادق ملک‌شهمیرزادی، باستان‌شناس به‌نام و استاد گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران، به دیدار حق شتافت. مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران این ضایعه را به خانوادۀ محترم ایشان و جامعۀ باستان‌شناسی کشور و همۀ دوستداران فرهنگ و میراث فرهنگی ایران تسلیت می‌گوید.

دکتر صادق ملک‌شهمیرزادی در سال ۱۳۱۹ در شهمیرزاد متولد شد و پس از اخذ دیپلم متوسطه در تهران، به سال ۱۳۳۹ تحصیلات خود را در رشتۀ باستان‌شناسی آغاز کرد و در سال ۱۳۴۳ از دانشگاه تهران با درجۀ کارشناسی دانش‌آموخته شد. وی سپس برای ادامۀ تحصیل به آمریکا رفت و دانشنامۀ کارشناسی ارشد خود را در سال ۱۳۴۸ از موسسۀ شرقی دانشگاه شیکاگو دریافت داشت و سپس در سال ۱۳۵۶ از رسالۀ دکتری خود در دانشگاه پنسیلوانیا دفاع کرد. دکتر صادق ملک‌شهمیرزادی پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۴۹ با درجۀ استادیاری وارد دانشگاه تهران شد و در این مقام شاگردان بسیاری در درس‌های گوناگون تربیت کرد.

او افزون بر آموزش، در فعالیت‌های پژوهشی و کاوش‌های متعدد حاضر بود و مسئولیت کاوش در محوطه‌های متعددی همچون سگزآباد، تپه زاغه، پوئینک ورامین، آق‌تپۀ گلستان، و سیلک را نیز بر عهده داشت. حاصل بخشی از کارهای پژوهشی و آموزشی او در مقالات و کتاب‌های متعدد به زبان‌های فارسی و انگلیسی در دسترس است که برخی از آنها از منابع مهم باستان‌شناسی در کشور به شمار می‌روند. از میان کتاب‌‌های او می‌توان به ایران در پیش از تاریخ: باستان‌شناسی ایران از آغاز تا سپیده‌دم شهرنشینی و واژه‌نامۀ باستان‌شناسی اشاره کرد.

از خداوند مهربان برای خانوادۀ گرامی و شاگردان و دوستداران پرشمارشان صبر و شکیبایی؛ و برای روح بزرگ استاد و پژوهشگر فقید، شادی و آرامش ابدی خواستاریم. یاد و نامشان گرامی باد.

 

درگذشت میراث‌دار هنر موسیقی ایران

موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران درگذشت میراث‌دار نامور هنر موسیقی و آواز ایران، استاد محمدرضا شجریان، کسی که عمری را در اعتلای هنر موسیقی ایرانی و حفظ این سنت درخشان تلاش کرد و در این راه به قله‌های رفیعی دست یافت، به همۀ دوستداران فرهنگ و میراث فرهنگی ایران تسلیت می‌گوید.

بیانیۀ سپر آبی (بلو شیلد) دربارۀ درگیری ناگورنو-قره‌باغ

سپر آبی با اندوه فراوان شروع دوبارۀ درگیری نظامی میان ارمنستان و آذربایجان بر سر منطقۀ مورد مناقشۀ ناگورنو-قره‌باغ را اعلام می‌دارد و امیدوار است که خیلی زود و به نحوی دوستانه راه‌حلی مسالمت‌آمیز برای بحران حاضر پیدا شود.

سپر آبی اعلام می‌دارد که هر دو کشور ارمنستان و آذربایجان معاهدۀ ۱۹۵۴ لاهه در بارۀ حمایت از اموال فرهنگی در شرایط نبرد نظامی را به رسمیت شناخته‌اند و همچنین پروتکل‌های ۱۹۵۴ و ۱۹۹۹ آن را. آنها که به این ابزارهای بین‌المللی پایبندند تصدیق می‌کنند که هر آسیبی به اموال فرهنگی هر ملتی به معنای آسیب دیدن میراث فرهنگی بشریت است، چراکه هر ملتی سهمی خاص در فرهنگ جهان دارد. کشورهای عضو معاهده و پروتکل‌های آن متعهدند تا برای پاسداشت و محترم شمردن کلیۀ اموال فرهنگی موجود در منطقه‌ای که درگیری نظامی در آن واقع شده است، تلاش کنند، و از به‌کارگیری اموال فرهنگی به عنوان بخشی از عملیات نظامی و هدف قراردادن آنها امتناع ورزند.

سپر آبی اعلام می‌دارد که گزارش‌هایی دریافت کرده که دال بر وقوع درگیری در نزدیکی اموال فرهنگی واجد اهمیت برای جوامع ساکن در ناگورنو-قره‌باغ و وارد آمدن خسارت به آنهاست. مصرانه از هر دو سو می‌خواهیم که به تعهد خود به معاهدۀ ۱۹۵۴ لاهه و پروتکل‌های آن و نیز به قوانین نبرد نظامی پایبند باشند، مخصوصاً به اینکه میراث فرهنگی به ضرورت شرایط بسیار خاص ممکن است به موضوعی نظامی بدل شود. مصرانه از آنها می‌خواهیم که از کلیۀ اقدامات ممکن برای حمایت از اموال فرهنگی مشمول معاهدۀ ۱۹۵۴ لاهه، مقررات، و پروتکل‌های آن بهره بگیرند. همچنین مصرانه از آنها می‌خواهیم که افزون بر به رسمیت شناختن لزوم پیشگیری از صدمات اجتناب‌پذیر و غیرضرور به محوطه‌های فرهنگی منطقه، فعالانه برای پاسداشت و محترم شمردن کلیۀ اموال فرهنگی موجود در منطقه‌ای که درگیری در آن واقع شده تلاش کنند.

سپر آبی
۷ اکتبر ۲۰۲۰ (۱۶ مهر ۱۳۹۹)
اصل خبر

سپر آبی (‌Blue Shield) یک نهاد بین‌المللی مشورتی یونسکو در زمینۀ حمایت از اموال فرهنگی در شرایط نبرد نظامی است. سپر آبی دارای ۲۷ کمیتۀ ملی و یک هیئت مدیرۀ جهانی است –متشکل از اعضای منتخب و نمایندگان ICA (International Compliance Association)، IFLA (The International Federation of Library Associations)، ICOM (International Council of Museums)، و ICOMOS (International Council on Monuments and Sites)، که سازمان‌های بین‌المللی اصلی مسئول میراث فرهنگی هستند. سپر آبی «بر حمایت از اموال فرهنگی جهان متمرکز است، و دغدغۀ آن حفظ میراث فرهنگی و طبیعی، ملموس و ناملموس، در شرایط نبرد نظامی، و بحران‌های طبیعی و بشری است».

انتشار «اصول و نکات پایه برای دیجیتال‌سازی سه‌بعدی میراث فرهنگی» در وبگاه کمیسیون اتحادیۀ اروپا

گروه تخصصی میراث فرهنگی دیجیتال با همکاری یوروپیانا متنی با عنوان «اصول و نکات پایه برای دیجیتال‌سازی سه‌بعدی میراث فرهنگی» مشتمل بر ده اصل و تعدادی نکته در بارۀ دیجیتال‌سازی سه‌بعدی میراث فرهنگی منتشر کرده‌اند که به صورت برخط در وبگاه کمیسیون اروپا قابل دسترس است. 

یوروپیانا با هدف تسهیل برخورداری از میراث فرهنگی به قصد لذت بردن، آموزش، و پژوهش با آرشیوها و مجموعه‌ها و کتابخانه‌ها و موزه‌های متعدد اروپا همکاری و دسترس به میلیون‌ها کتاب و موسیقی و اثر هنری را با طبقه‌بندی دقیق میسر می‌کند.

مشاهدۀ اصول و نکات پایه برای دیجیتال‌سازی سه‌بعدی میراث فرهنگی