دکتر سیدمحمد دبیرسیاقی (۱۲۹۸ ـ ۱۳۹۷)ء

استاد سیدمحمد دبیرسیاقی، که آخرین شاگرد زنده‌یاد دهخدا بود، در سحرگاه ۱۶ مهر ۱۳۹۷ در شهر زادگاه خود، قزوین، به دیار باقی شتافت. فراق او همۀ دوستداران فرهنگ و ادب فارسی را متألم و متأثر کرد. دکتر دبیرسیاقی استاد ادبیات فارسی، مصحح، و شاعر بودند و عمر پربار خویش را وقف پژوهش و انتشار و راهنمایی در این عرصه‌ها کردند.
او در چهارم اسفند ۱۲۹۸ خورشیدی در محلۀ گل‌بنه قزوین در خانواده‌ای از اهل هنر و علم دیده به جهان گشود. پدرش سیدباقر از خوشنویسان مشهور زمانه و مادرش از خانوادۀ علما و مجتهدان دوران قاجار بود. سیدمحمد دبیرسیاقی در سال ۱۳۱۸ وارد دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۲۴ دانشنامۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی را از آن دانشگاه دریافت و از سال ۱۳۲۶ تا ۱۳۳۴ با علی‌اکبر دهخدا در لغتنامه همکاری کرد. علامه دهخدا در سخنی که در نوار ضبط شده است او را جوانی کوشا لقب داده است.
استاد دبیر سیاقی در زندگی‌نامه‌ای خودنوشت دربارۀ تدریس خود چنین فرموده‌اند: «… و مجموعاً ۴۵ سال تدریس در مدرسه عالی ادبیات که حکمت بنیاد نهاد و یزدانفر اداره می‌کرد و در مدرسۀ عالی حسابداری و آموزشگاه عالی وزارت دارایی و دانشکده علوم ارتباطات و نیز دو بار دانشگاه پکن چین و دو بار دانشگاه عین الشمس مصر و دانشگاه بین‌المللی قزوین و دانشگاه ملی تهران…». استاد بیش از هفت دهه از عمر پربار خود را وقف تصحیح و طبع در حدود ۹۰ متن منظوم و منثور در رشته‌های مختلف ادبی، علمی، تاریخی، لغوی، جغرافیایی، سفرنامه، دستور زبان، و کتب درسی کردند. برخی از مهم‌ترین تصحیحات استاد عبارتند از: شاهنامۀ فردوسی، دیوان منوچهری، نزهه القلوب، فرهنگ سُروری و سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه، و لغت فرس اسدی طوسی.
یادش همواره گرامی و راهش پر رهرو باد.

 

موسسۀ بین‌المللی مطالعات آب تایوان با همکاری ایکوموس هلند و مرکز میراث و توسعۀ جهانی هلند، از ۲۷ تا ۲۳ مه ۲۰۱۹ (۶ تا ۱۰ خرداد ۱۳۹۸) کنفرانس بین‌المللی‌ای با عنوان «آب به‌مثابه میراث» در شهر جیائی، جزیره‌ای زیبا در حاشیۀ اقیانوس آرام که در حکم دروازۀ قارۀ آسیاست، در تایوان برگزار خواهد کرد.

 

چرا «آب به مثابه میراث»؟

آب از ملزومات بنیادی بدن انسان و سطح کرۀ زمین است. آب بخشی جدایی‌ناپذیر از محیط طبیعی و لازمۀ هر نوع حیات، از جملۀ حیات انسان، بر سیارۀ زمین است. برای مثال، آب برای آشامیدن، کشاورزی، حمل و نقل، و ایجاد انرژی ضرورت دارد و علاوه بر آن، در جهان‌بینی کلیۀ جوامع نقشی اساسی دارد. با این همه در جهان معاصر ابعاد عملکردی و میراثی مدیریت آب را جدا از هم انگاشته‌اند. از این روست که مهندسان و دولتمردان برای فراهم آوردن و رساندن آب مصرفی تلاش می‌کنند اما مردم آب را در تفریح و مناسک و آیین‌ها به‌کار می‌گیرند.

عبارت «آب به مثابه میراث» تذکاری است بر اینکه آب میراث این سیاره و همۀ جوامع انسانی و گونه‌های غیرانسانی است. آب حقیقتاً حیات است، چراکه تا ۶۰٪ از بدن انسان بالغ و در حدود ۷۱٪ سطح زمین را آب تشکیل می‌دهد و اقیانوس‌ها ۵/۹۵٪ آب کرۀ زمین را در خود جای می‌دهند. آب «میراث زنده» است چه پیکره‌های آبی معمولاً واجد ابعاد کارکردی، تاریخی، معنوی، و زیبایی‌شناختی‌اند.

امروز مسائل متعددی، از جمله تغییرات آب و هوا، در جهان مطرح‌اند. چرخۀ آب همواره یکی از عوامل کلیدی در تغییرات آب و هوایی بوده و خواهد بود. «آب به مثابه میراث» مفهومی است که دو پرسش مرتبط در جهان کنونی را مطرح می‌سازد:

ـ چگونه می‌توان فراهم‌آوردن و رساندن آب را چنان مدیریت کرد که در شرایط تغییر اقلیمی معاصر و آیندۀ قابل پیش‌بینی پایدارتر باشد؟

ـ چگونه می‌توان از دانش علمی و دانش سنتی موجود در میراث مدیریت آب کمک گرفت تا تاب‌آوری را در جهانی که با پدیده‌های برق‌آسای رشد جمعیت و تغییرات گوناگون روبه‌روست، افزایش داد؟

 

زمینۀ کنفرانس

کنفرانس بین‌المللی «آب به مثابه میراث» رویدادی یکه نیست، بلکه بخشی از اقداماتی است که با هدف ایجاد پیوند قوی‌تر میان نهادهای میراثی، و صنایع گونه‌گون مرتبط با آب، روندهای منطقه‌ای، و جوامع انجام شده‌اند.

این کنفرانس گام سوم در کنفرانس‌هایی است که با موضوع کلی «آب و میراث در آینده» برگزار شده‌اند. دو کنفرانس قبلی در آمستردام (۲۰۱۳) و دلفت (۲۰۱۶) برگزار شده‌اند. این کنفرانس‌ها، علاوه بر عنوان خود، برای کمک به ایجاد کمیتۀ بین‌المللی علمی آب و میراث برای آینده در ایکوموس جهانی برگزار شده‌اند. پیشنهاد ایجاد این کمیته در یکی از نشست‌های شورای علمی ایکوموس در دهلی در دسامبر ۲۰۱۷ مورد تأکید قرار گرفت. کنفرانس «آب به مثابه میراث» در سال ۲۰۱۹ نیز یکی از گام‌های مهم در این راه است و نتایج آن از جمله در رویدادهای زیر مطرح خواهد شد:

ـ بیستمین مجمع عمومی ایکوموس (استرالیا، اکتبر ۲۰۲۰؛ با موضوع «میراث مشترک»)

ـ نهمین انجمن آب جهان (سنگال ۲۰۲۱؛ با موضوع «امنیت آب برای صلح و توسعه»).

 

اهداف کنفرانس

کنفرانس «آب به مثابه میراث» ۲۰۱۹ سه هدف اصلی دارد:

ـ همسخن ساختن نهادها و جوامع علاقه‌مند به آب از منظر کارکردی و میراثی. امروزه ارتباط ضعیفی میان گروه‌های میراثی‌ای که دغدغۀ میراث فرهنگی آب را دارند (همچون: شورای بین‌المللی بناها و میراث، کمیتۀ بین‌المللی حفاظت از میراث صنعتی، مرکز بین‌المللی آب و مطالعات بین‌رشته‌ای) و گروه‌هایی که به میراث طبیعی آب می‌پردازند (همچون: اتحادیۀ بین‌المللی حفاظت از طبیعت، تالاب‌های بین‌الملل، عهدنامۀ رامسر) و سایر نهادهایی که در بخش آب فعال‌اند (همچون: کمیسیون بین‌المللی آبیاری و زه‌کشی، شورای جهانی آب، انجمن بین‌المللی آب، سازمان غذا و کشاورزی) وجود دارد. به باور ما همکاری این گروه‌های متنوع برای یافتن پاسخ‌های پایدار برای مسائل جهان امروز (تغییرات آب و هوایی، رشد جمعیت، توسعۀ شهری، و …) می‌تواند بسیار مفید باشد.

ـ گردهم‌آوردن طیف وسیعی از فعالان (مهندسان، شیمی‌دان‌ها، هیدرولژیست‌ها، برنامه‌ریزان، مورخان، معماران، مردم‌شناسان، اقتصاددانان، وکلا، …) و جوامع (مردم عادی، کشاورزان، اهالی محلات، …) به‌منظور یافتن فرصت‌های همکاری.

ـ تلاش در جهت ایجاد گروه علمی با موضوع «آب و میراث برای آینده» زیر چتر ایکوموس جهانی. گسترش شبکۀ جوامع و نهادهای همفکر یکی از گام‌های مهم در رسیدن به این هدف به شمار می‌آید.

 

برای اطلاعات بیشتر در این باره به وبگاه کنفرانس در نشانی زیر رجوع کنید:
http://www.water-as-heritage2019.org.tw

 

 

شمارۀ ۲۶ـ۲۷ (سپتامبر ۲۰۱۸) خبرنامۀ کمیتۀ بین‌المللی علمی شهرها و روستاهای تاریخی منتشر شد.
این شماره را می‌توانید از این نشانی دریافت کنید.

 

به‌ مناسبت چهلمین سالگشت زلزلۀ طبس
کمیتۀ آموزش ایکوموس ایران برگزار می‌کند:

زلزله، رویکرد استحکام‌بخشی در بناهای تاریخی

 

با حضور:
مهندس حسین رایتی مقدم
دکتر اسکندر مختاری
مهندس صابر اسدی
ناصر نوروززاده چگینی

 

زمان و مکان:
سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۵ – ۱۷؛ تالار دکتر شیرازی، تهران، خیابان ولی‌عصر، جنوب پارک ساعی، شماره ۲۱۶۹. مرکز هنرپژوهی نقش‌جهان.

 

بسمه تعالی

 بیانیۀ نخستین نشست کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران

تهران، ۱۵ شهریور ۱۳۹۷

حوزۀ فرهنگی ایران به‌سبب برخورداری از تنوع اقلیمی و فرهنگی کم‌نظیر و دادوستدهای پیوسته با فرهنگ‌ها و تمدن‌های همسایه و دوردست و نیز پیشینۀ طولانی و مستمر زیست در آن، از معماری بسیار متنوع و ارزشمندی بهره‌مند شده است. حدوداً در یک قرن اخیر، فرآیند نامتوازن توسعه، تغییرات اقلیمی شدید و پیامدهای آن و حوادث و بلایای طبیعی و انسانی، در کنار عوامل دیگری که باید شناسایی و تحلیل شوند، به غفلت از این سرمایۀ عظیم فرهنگی، تمدنی و علمی انجامیده که ناگزیر آسیب‌های جدی و حتی نابودی وجوه و بخش‌هایی از میراث معماری بومی ایران را در پی داشته است.

با باور عمیق به نامطلوب بودن این رخدادها و اعتقاد به لزوم همکاری برای تغییر این سیر، جمعی از متخصصان و اعضای ایکوموس در خرداد سال ۱۳۹۶ پیشنهاد تأسیس کمیتۀ علمی معماری بومی را به هیئت رئیسه ایکوموس ایران ارائه دادند و پس از کسب نظر موافق هیئت رئیسه و هیئت اجرایی ایکوموس ایران و طی مراحل لازم، این کمیته در تیر سال ۱۳۹۷ رسماً تشکیل و فعالیت‌های آن آغاز شد.

براساس فراخوان منتشر شده و چشم‌انداز تدوین شده در وبگاه و شبکه‌های ارتباطی ایکوموس ایران، متخصصان و علاقه‌مندان بسیاری از سرتاسر کشور حمایت خود را از شکل‌گیری این کمیته ابراز و آمادگی خود را برای همکاری با آن، اعلام نمودند.

هیئت موسسان کمیته از طریق رای‌زنی با هیئت اجرایی ایکوموس ایران، به تبیین مفهوم و معنی معماری بومی، ازجمله مطالعۀ واژه‌شناختی تطبیقی این مفهوم و شناخت رئوس مسائل آن در این حوزۀ تمدنی پرداخت و به‌موازات آن اقداماتی برای طراحی ساختار متناسب با این کمیته، شناسایی حوزه‌های کلی بوم‌های ایران، تعریف کارگروه‌های تخصصی و شناسایی و ارزیابی علایق علاقه‌مندان به همکاری با این کمیته در سطح کشور، انجام داد. در این فرایند، کمیته از همکاری همکاران خود در آغاز کتابشناسی معماری بومی (ایران) و شناخت موسسات و نهادهای مرتبط با موضوع در ایران و جهان، و نیز برگزاری کارگاه و جلسات موردی بهره برد.

اینک در نخستین نشست اعضا و همکاران این کمیته در محل دفتر موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، حاضران ضمن باور به این‌که لازم است از فرصت پدیدآمده ناشی از تأسیس این کمیتۀ علمی بهترین استفادۀ ممکن به عمل آید، با ابراز نگرانی از فرایند فزایندۀ شتابان فراموشی و تخریب اندیشه و آثار معماری بومی بی‌بدیل ایران و تهدید و تخریب ارزش‌های فوق تصور گوناگون آن با اقدامات غیرسازنده و مخرب، متعهد می‌گردند از طریق یاری به کمیتۀ علمی معماری بومی و کمک به آغاز شکل‌گیری جریانی عالمانه در حوزۀ عمومی و تخصصی، بهویژه آگاهی‌بخشی به عموم مردم، تمام همت و تلاش خود را به کار گیرند تا براساس گسترش و تعمیق شناخت و معرفت به این مهم، زمینه‌های اجتماعی حفاظت و بهره‌مندی صحیح از آن و نیز تداوم نتایج تجارب معماری بومی ایران، در آینده، مقدور گردد.

حاضران و کمیتۀ علمی انتظار دارند مسئولان حاکمیت و دولت ضمن توجه به مسئولیت خود در این زمینه، از این فرصت بهره‌مند شوند و امیدوارند ایکوموس جهانی با درک و شناخت این ظرفیت مردم‌نهاد، امکانات و حمایت خود را در توسعه کیفی و همراهی با این کمیته به کار گیرد. همچنین حاضران آمادگی خود را برای بسط خوشه‌های همکار در نواحی مختلف ایران و نیز مشارکت در اقدامات مشابه در حوزۀ فرهنگ مشترک منطقه‌ای و جهانی در حد توان ابراز می‌دارند.

نخستین نشست کمیته علمی معماری بومی
ایکوموس ایران
تهران، پانزدهم شهریور ۱۳۹۷خورشیدی

 

جمعی از شرکت‌کنندگان در نخستین نشست کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران، عکس: خلیل امامی

نخستین نشست کمیتۀ علمی معماری بومی ایران با شرکت بالغ بر پنجاه نفر از اعضای این کمیته و با حضور رئیس و معاون و برخی از اعضای شورای اجرایی موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران در تاریخ ۱۵ شهریور ۱۳۹۷ در دفتر موسسه برگزار شد.

در این نشست آقای دکتر مهدی حجت در بارۀ مفهوم معماری بومی و اهمیت توجه به انسان در شناخت و معرفی و حفاظت از آن، سخن گفتند و تأکید کردند که باید از فروکاستن معماری بومی به مفهومی کالبدی، پرهیز شود.

آقای دکتر سیاوش صابری، رئیس کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران، همراه با سرکار خانم‌ها افسانه جبرئیل‌زاده، بهاره الله‌دادی، عاطفه امرایی، و زبیده بیات گزارش و برنامۀ کمیته را به اطلاع حضار رساندند و سپس در پنلی با حضور آقای دکتر ناصر نوروززاده چگینی، معاون موسسه، ضمن پاسخ به پرسش‌های حضار پیشنهادهای آنها را برای برنامه‌های آتی کمیته دریافت کردند.

در پایان نشست، شرکت‌کنندگان بیانیۀ این نشست را امضا کردند.

هنری کلییر (Henry Cleere) باستان‌شناس و مشاور ارشد ایکوموس (از سال ۱۹۹۲) و استاد افتخاری دانشگاه یو.‌سی‌.ال لندن در مدیریت میراث باستان‌شناختی (از سال ۱۹۹۸) در گذشت.

هنری کلییر در سال ۱۹۲۶ در لندن متولد شد. او پس از بیست سال کار در صنعت فلز وارد رشتۀ باستان‌شناسی شد و در سال ۱۹۸۰ دکتری خود در رشتۀ باستان‌شناسی را از موسسۀ باستان‌شناسی دانشگاه یو‌.سی.ال لندن دریافت کرد. او از سال ۱۹۷۴ تا ۱۹۹۱ دبیر انجمن باستان‌شناسی بریتانیا بود و پس از آن به مدت یازده سال (۱۹۹۲ ـ ۲۰۰۲) در سمت هماهنگ‌کنندۀ میراث جهانی با ایکوموس جهانی در پاریس همکاری کرد.

از او کتاب‌های متعدد، از جمله دو اثر مهم در مدیریت میراث فرهنگی، بر جای مانده است: رویکردها به میراث باستان‌شناختی (Approaches to the Archaeological Heritage) و مدیریت میراث باستان‌شناختی در جهان مدرن (Archaeological Heritage Management in the Modern World) که به ترتیب در سال ۱۹۸۴ در کمبریج و ۱۹۸۹ در لندن منتشر شدند. او از بنیانگذاران انجمن باستان‌شناسان اروپا (EAA) و نخستین دبیر کل آن بود. او در سال ۲۰۰۲ جایزۀ میراث اروپا را از همین انجمن دریافت کرد و همچنین در سال ۲۰۱۰ برندۀ جایزۀ سالیانۀ حفاظت و مدیریت از موسسۀ باستان‌شناسی آمریکا شد. او اخیراً مشاور ارشد صندوق جهانی میراث بود.

از سایر انتشارات او می‌توان به روستا و خانه در قرون وسطا (The Village & House in the Middle Ages) به دو زبان فرانسوی و انگلیسی؛ جنوب فرانسه: راهنمای باستان‌شناختی آکسفورد (Southern France: An Oxford Archaeological Guide)؛ اثر انسان بر منظر: منطقۀ کوهستانی (The Effect Of Man On The Landscape: The Highland Zone)؛ و کشتیرانی و بازرگانی رومیان: ایالات بریتانیا و راین (Roman Shipping and Trade: Britain and the Rhine Provinces) اشاره کرد.

یادش گرامی باد.

 

مراسم بزرگداشت یازدهمین سالگرد درگذشت زنده‌یاد دکتر باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی، مطابق برنامۀ اعلام‌شده از سوی موسسه، در تالار دکتر شیرازی در مرکز هنرپژوهی نقش‌جهان برگزار شد. در این مراسم جمعی از همکاران، دوستان، و دوستداران و نیز خانوادۀ محترم زنده‌یاد شیرازی شرکت داشتند.
ضمن گرامیداشت مجدد یاد استاد و با آرزوی تداوم اندیشه‌ها و اقدامات، و تحقق آرزوهای او برای فرهنگ و میراث فرهنگی ایران، و با قدردانی از شرکت‌کنندگان، لحظاتی از این مراسم را که جناب آقای مهندس نوید صالحی ثبت کرده‌اند، تقدیم می‌کنیم.

ICOMOS970530-01

Picture 1 of 34

 

در سپاس و با یاد شادروان دکتر باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی، موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران مراسمی به‌مناسبت یازدهمین سالگرد درگذشت ایشان برگزار می‌کند. مقدم علاقه‌مندان و میهمانان گرامی را به این مجلس گرامی می‌داریم.

 

یاد یار:
– تعلیمات مرحوم استاد شیرازی در کلام مهندس محمد مقدس

بزرگداشت روز مسجد:
– مسجد جامع بروجرد (مهندس محمد مقدس)
– جستاری در مسجد جامع ساری (مهندس سحر خانجانی فرد، مهندس رضا قنبری سیدکلایی)

نویافتۀ معماری:
– بنای تنب پرگان، ناشناخته‌ای در پس‌کرانۀ شمالی خلیج فارس: تحلیلی بر معماری و کارکرد آن (دکتر علی اسدی)

زمان: سه‌شنبه ۳۰ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۵ـ۱۷
مکان: تالار دکتر شیرازی
تهران، خیابان ولی‌عصر، جنوب پارک ساعی، شماره ۲۱۶۹، مرکز هنرپژوهی نقش‌جهان.

شمارۀ جدید نشریۀ میراث و جامعه منتشر شد.

میراث نقشی عظیم در جامعه دارد؛ بر خوشبختی یکایک افراد و کیفیت مطلوب زندگی جامعه موثر است، مکان و تجربۀ مکان‌ها را غنی و پیوند آحاد جامعه را قوی‌تر می‌کند.

«انگلستان تاریخی» یک نهاد اجرایی عمومی نیمه‌دولتی در انگلستان است که وظیفۀ آن حفظ محیط‌های تاریخی انگلستان، ثبت بناها و یادمان‌ها، و مشاوره به مسئولان محلی است. این نهاد هر سال به نمایندگی از انجمن محیط تاریخی (HEF)  نشریۀ میراث و جامعه را منتشر می‌کند. این شمارۀ نشریه حاوی شواهد و مدارکی است دال بر اهمیت میراث برای جامعه، مبتنی بر مطالعات معتبری که به آنها اشاره و ارجاع شده است. این اطلاعات برای کسانی که می‌خواهند ارزش اجتماعی میراث را دریابند و در حفظ آن بکوشند، مفید و قابل استفاده است. این شماره را می‌توانید از این پیوند دریافت کنید.

 

 

#میراث_برای_نسلها #heritage4generations #ICOMOS