فراخوان مستندسازی معماری بومی ایران و پیشوازی از فصل بهار

بهار و معماری بومی ایران

ماه پایانی زمستان که نوید آمدن بهار و آیین‌های نوروزی را می‌دهد، در فرهنگ مردمان ایران بسیار ارجمند است.
این آیین‌ها در همۀ بخش‌های زندگی ایرانیان نشانه‌هایی دارد. بخشی از این نشانه‌ها کارهایی است که مردم ایران در ساختمان‌های خود در روستاها و شهرهایشان به پیشوازی از بهار انجام می‌دهند.
این کارها دگرگونی روزگار را، در اندیشۀ ایرانیان ابزاری برای پیراستن و نو کردن زیستگاه و شادی وخوش‌دلی، در همسویی با پیرامون‌شان، نموده است. 
کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران شما را به مستندسازی و مشارکت در فهم و معرفی این روند دعوت می‌نماید. 

کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران

انتشار ششمین شمارۀ گاهنامۀ کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران

ششمین شمارۀ گاهنامۀ کمیتۀ علمی معماری بومی ایکوموس ایران در بهمن ۱۳۹۹ منتشر شد.
در این شماره این مطالب را می‌خوانید:
درآمدی بر شناخت: معرفی روستای دوان /آیدا زارع مهذبیه و فاطمه حبیبی
مقاله: اهمیت توجه به میراث فرهنگی ناملموس در پروژه های مرمت و حفاظت از آثار باستانی/ آندره ماروتی
مقاله: گونه شناسی الگوی معماری بومی خانه، همساز با اقلیم در کرمان/ پیمان سلیمانی روزبهانی
مقاله: تبیین فنون اجرایی و سازه ای چوب در ابنیه تاریخی ایران/ فرشته درویش زانوسی
ترجمه: من بختیاری شدم/ مریم باقری
روایت: خانه پدربزرگ/ گوهرشاد گوران و دیگران
روایت: کوچه سنگ تراش‌ها/ محمد محمودی
دیده بان: خانه ای در روستای سیاورز، تنکابن، مازندران/ شیما شاهرخی
اسکیس: در کوچه پس کوچه های ایران/ معراج شریفی
منتخب تصاویر معماری بومی  

عکس روی جلد:
روستای اصفهک، طبس، خراسان جنوبی، احسان حاجی‌رسولی‌ها.

دریافت نسخۀ الکترونیک گاهنامه

درگذشت دکتر فیروز باقرزاده

شادروان دکتر فیروز باقرزاده، متولد ۹ خرداد ۱۳۰۹ در تهران، روز پنج‌شنبه، ۱۶ بهمن ۱۳۹۹، در پاریس چشم از جهان فرو بست. او تحصیلات عالیۀ خود را در ایران، آمریکا، و فرانسه به انجام رساند و در تحولات سال‌های پایانی دهۀ ۱۳۴۰ مدیریت تشکیلات جدید مرکز باستان‌شناسی را بر عهده گرفت.

تأکید او بر ارتقای امر پژوهش در اجرای فعالیت‌های باستان‌شناسی، اتکا به نسل جوان باستان‌شناس، ایجاد آزمایشگاه مرکزی حفاظت و مرمت، برگزاری گردهمایی‌های سالانه به منظور معرفی فعالیت‌های باستان‌شناسی و چاپ نتایج آنها، توسعۀ موزۀ ملی و لغو قانون تقسیم اشیای حاصل از کاوش‌های بین‌المللی و جدیت در اجرای آن از ثمرات حضور او در مدیریت این تشکیلات بود.

مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران درگذشت دکتر باقرزاده را به خانوادۀ محترم ایشان، جامعۀ میراث فرهنگی کشور ، به‌خصوص باستان‌شناسان، تسلیت می‌گوید و از خداوند مهربان برای آن مرحوم طلب آمرزش می‌نماید.

دکتر فرزین فردانش به دیار حق شتافت

دکتر فرزین فردانش استاد دانشمند، متواضع و دوست داشتنی گروه معماری منظر دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی و عضو پیوسته موسسهٔ فرهنگی ایکوموس ایران به دیار حق شتافت. خبر درگذشت ایشان همهٔ همکاران و شاگردان او را در غمی جانکاه فرو برد. دانش وسیع و دقت علمی و تواضع و وارستگی او در محافل علمی و در کلاس های درس زبانزد همه آن هایی است که او را می شناسند. کتاب ها و مقالات متعددی از نامبرده به صورت تألیف و ترجمه در مجلات و نشریات علمی کشور به چاپ رسیده است. ترجمه گزارش مقدماتی پروژه استحکام بخشی و مرمت قلعه دختر و آتشکدهٔ فیروزآباد، تهیهٔ فرهنگ چهارزبانه واژگان پایه کنوانسیون میراث جهانی، راهنمای ضوابط منظر راه های کشور، تحلیل فرهنگی خانه سلماس تبریز، آبادان: شهرسازی و معماری …  و افزایش تاب آوری بافت تاریخی عودلاجان گوشه ای از فعالیت های علمی اوست. او مشاور دفتر منطقه ای یونسکو در ایران بود و نقش سازنده ای در تهیه طرح جامع منظر فرهنگی بم داشت. از خداوند مهربان برای خانواده گرامی، همکاران و شاگردان و دوستداران پر شمار او صبر و شکیبایی و برای روح بزرگ او شادی و آرامش ابدی خواستاریم. یاد و نامشان گرامی.

پیام تسلیت کمیتۀ علمی استادکاران و فناوری‌های کهن به مناسبت درگذشت استاد اکبر کاراندیش


اوست باقى

مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران درگذشت استاد اکبر کاراندیش را به خانوادۀ محترم وی، دوستان و همکاران و همۀ دوستداران میراث فرهنگی ایران تسلیت می‌گوید.

استاد اکبر کاراندیش (۱۳۲۰ ـ ۱۳۹۹) ازبازماندگان استادان برجستۀ کاشیکارى است که فراگیرى این حرفه را از هفت سالگی نزد استاد کریم قهرمانى، استاد گره‌چینى آغاز نمود و با همت و کوشش عالی بر این هنر تسلط یافت. او طى نزدیک هفتاد سال خالق آثار کاشیکاری بسیار ارزشمند در بقاع متبرکه و بناهاى تاریخى فارس بود که هر یک از آنها نشانگر توانایى فوق‌العادۀ ایشان است. برخی از آثار کاشیکاری زنده‌یاد کاراندیش عبارتند از: گنبد على ابن حمزه (ع)، سردرمسجدآقااحمد، سردر قدیمى بقعۀ شاه داعی‌الله، ایوان حضرت شاهچراغ (ع). همچنین رسمى‌بندى سردر قدیمى بقعۀ حضرت شاهچراغ (ع) و تعمیرات باغ قوام و بسیاری کارهای مهم دیگر یادگار اوست.

روانش شاد و راهش مستدام باد.

کمیتۀ علمی استادکاران و فناوری‌های کهن
موسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
بهمن ۱۳۹۹

تسلیت به مناسبت درگذشت استاد محمد اسماعیل مهربان

استاد محمد اسماعیل مهربان از استادکاران به نام خراسان دار فانی راوداع گفت.

وی از استادکاران برجستۀ خراسان و متولد سال ۱۳۳۰ در نیشابور بود. او که از ابتدای نوجوانی و در دهۀ چهل کار خود را در بازسازی آرامگاه فردوسی در شهر توس آغاز کرد، در بیش از چهل سال در بخش عمده‌ای از ساخت، محوطه‌سازی، باز پیرایی، مرمت، و تعمیر آرامگاه‌های مفاخر فرهنگی ایران در خراسان، نظیر آرامگاه خیام نیشابوری، آرامگاه عطار نیشابوری، آرامگاه بیهقی، آرامگاه ابن یمین فریومدی، آرامگاه ملاهادی سبزواری، یادبود کاشفی در سبزوار؛ و نیز مرمت بناهای تاریخی متعددی چون کاروانسرای فخر داوود، قصر خورشید کلات نادری، و مسجد جامع آن، مسجد جامع گناباد، برج علی‌آباد کاشمر ،رباط شرف، و بسیاری از آثار و بناهای تاریخی دیگر خراسان حضور داشته است.

استاد مهربان نقشی برجسته در اقدامات عمرانی و مرمت بناهای تاریخی در منظر تاریخی فرهنگی توس داشت، و علاوه بر نقش‌آفرینی در اقدامات انجام شده در مجموعۀ آرامگاه فردوسی؛ در حفاظت، مرمت، و بازسازی ارگ و کهندژ تابران توس، حصار و باروی تابران توس، بنای موسوم به هارونیه، مسجد مدرسۀ مکشوفه در تابران، برج اخنگان، برج رادکان، و خانه‌های تاریخی در کنگ نیز حضوری موثر داشت.

استاد مهربان از جمله استادکاران بسیار خوشنام خراسان در رشتۀ سفت‌کاری بود. او از دورۀ نوجوانی کار در حوزۀ فرهنگ و میراث فرهنگی را آغاز و عمر خویش را مصروف پاسداری از کیان فرهنگی ایران نمود. توان مدیریت او در کارگاه‌ها و مهربانی او در کنار قدرت حرفه‌ای و علاقه به فرادادن زبان‌زد بود. استاد به حق آموزگار بسیاری از کارگران و کارشناسان بوده است. ضایعۀ از دست دادن او برای شاگردان، همکاران، و دوستانش دردناک و برای میراث فرهنگی ایران، و به‌ویژه خراسان، جبران‌ناپذیر است.

مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران ضمن عرض تسلیت در گذشت این استاد مهربان  به خانوادۀ گرامی و همۀ دوستدارانش ،برای او که عمر خویش را مصروف حفظ فرهنگ این سرزمین کرد از درگاه ایزد یکتا آمرزش مسئلت دارد. باشد که روح  این استاد مهربان قرین مهر و لطف واسعۀ حضرت حق قرار گیرد.

اعلام برندگان جوایز ۲۰۲۰ یونسکو برای حفاظت از میراث فرهنگی در آسیا و اقیانوسیه

منظر فرهنگی روستایی لای چی وو[۱] در هنگ‌کنگ (منطقۀ ویژۀ اداری) در چین و قلمستان ساندر[۲] (باغ عظیم) در دهلی نو در هند، برندۀ اولین جایزۀ «تقدیر ویژه» در توسعۀ پایدار شدند.

بانکوک، ۱۶ دسامبر ۲۰۲۰

طرح جالب احیای منظر فرهنگی روستایی لای چی وو در هنگ‌کنگ (منطقۀ ویژۀ اداری) در چین و طرح مدیریت تغییر کارکرد قلمستان تاریخی ساندر دهلی نو، در مومبای هند، جایزۀ «تقدیر ویژه برای توسعۀ پایدار» را، که به تازگی معرفی شده است، دریافت کردند.  

قلمستان ساندر امسال در جوایز حفاظت از میراث فرهنگی آسیا و اقیانوسیۀ یونسکو برندۀ «جایزۀ ممتاز» نیز شد.

هیئت بین‌المللی داوران امسال در مجموع از هفت پروژه تقدیر کردند. جلسۀ مذاکرۀ هیئت داوران در ماه نوامبر انجام شد و برای اولین بار در تاریخ مسابقات، این جلسه به‌صورت کاملاً برخط برگزار شد. هیئت داوران آثار ۴۸شرکت‌کننده را از نُه کشور از منطقۀ آسیا و اقیانوسیه بررسی کرد.

هیئت داوران پروژۀ منظر روستایی لای چی وو را به سبب «رویکرد پیشگامانه در احیای منظر فرهنگی‌ای متروک» تحسین کرد. «این پروژه ابعاد کلیدی توسعۀ پایدار، از جمله ابعاد اقتصادی، اجتماعی، و زیست‌محیطی را با هدف احیای جامع شهرک کشاورزی هاکا به خدمت می‌گیرد. این پروژه از طریق راهبرد چندجانبۀ خود، مفاهیم اجرایی میراث را از تمرکز متداول بر حفاظت مادی، به توجهی همه‌جانبه به میراث زنده تغییر می‌دهد.»

قلمستان ساندر، برندۀ دو جایزه از دورۀ ۲۰۲۰، به سبب «تأثیر تحول‌آفرین در تبدیل یک زمین بایر به واحه‌ای شهری در قلب دهلی نو» جایزۀ تقدیر ویژه برای توسعۀ پایدار را دریافت کرد. «این پروژه به احیای زیست‌محیطی هم توجه زیادی دارد؛ بنابراین بر این پیام تأکید می‌کند که حفاظت از میراث، چیزی ورای بناهای یادبودی است و تنها زمانی حقیقتاً پایدار است که پیوندهای اساسی بین طبیعت و فرهنگ عمیقاً درک شوند و پرورش یابند.» از این پروژه در گروه حفاظت این دورۀ جوایز، به سبب «احیای جامع مجموعۀ قلمستان ساندر که معیار جدیدی را برای احیای میراث تعیین کرده و نقش الگویی کاتالیزوری برای مشارکت دولتی و خصوصی در هند دارد» و دستیابی به بالاترین سطح موفقیت در این زمینه، ستایش شد.

سایر برندگان جوایز عبارت‌اند از:

جایزۀ افتخار
کوتامبالام[۳] در معبد گورووایور[۴]، تریسور، هند

جایزۀ شایستگی
کارخانه موتور پینگیائو دیزل[۵]، شانشی، چین
کالج عمار سینگ[۶]، سرینگر، هند
ساختمان تالار مالاباری[۷]، انجمن سوا سادان[۸]، بمبئی، هند

طراحی جدید در زمینه‌های میراثی
پناهگاه حفاظتی در منطقۀ ۱ محوطۀ باستان‌شناختی غار ژوکودیان انسان پکنی[۹] (سایت میراث جهانی)، پکن، چین

اعلان برندگان جوایز ۲۰۲۰ در وب‌سایت یونسکو بانکوک:
https://bangkok.unesco.org/content/2020-unesco-asia-pacific-awards-cultural-heritage-conservation-winners-announced

برای اطلاعات بیشتر در مورد مسابقات یونسکو در آسیا و اقیانوسیه در خصوص حفاظت از میراث فرهنگی و همچنین رویدادهای آینده، لطفاً به نشانی زیر مراجعه کنید:
https://bangkok.unesco.org/theme/asia-pacific-heritage-awards

فراخوان ثبت‌نام برای شرکت‌کنندگان مسابقات ۲۰۲۱ یونسکو در اوایل سال ۲۰۲۱ انجام خواهد شد و جزئیات بیشتر در وبگاه مسابقات، در دسترس است.

[۱] Lai Chi Wo

[۲] Sunder Nursery

[۳] Koothambalam

[۴] Guruvayoor

[۵] Pingyao Diesel Engine Factory

[۶] Amar Singh College

[۷] Malabari Hall Building

[۸] Seva Sadan Society

[۹] Zhoukoudian Peking Man Cave

بیانیۀ ایکوموس، ایکا، ایفلا، و ایکوم در بارۀ قره‌باغ کوهستانی

بیانیۀ ایکوموس، ایکا، ایفلا، و ایکوم در بارۀ قره‌باغ کوهستانی

۲۰ نوامبر ۲۰۲۰

ایکوموس، ایکا، ایفلا، و ایکوم تمام طرف‌های درگیر در اجرای کامل توافق آتش‌بس را، که از تاریخ ۱۰ نوامبر در قره‌باغ کوهستانی اجرایی شده است، دعوت می‌کنند که به طور فعال در تضمین احترام و حمایت کامل تمام میراث فرهنگی در مناطق مرتبط، به ویژه مناطقی که تسلط بر آنها از یک طرف به طرف دیگر منتقل می‌شود (ناحیۀ آغدام، ناحیۀ کلبجر، و منطقۀ لاچین)، دعوت می‌کنند. این احترام و حمایت باید به حفاظت، شرح، و معرفی تمام این میراث فرهنگی گسترش یابد.

با ارجاع به بیانیۀ پیشین صادر شده از سوی سپر آبی، که هر چهار سازمان عضو مؤسس آن هستند، در تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۲۰، بار دیگر به تمام طرف‌های درگیر، تعهداتی را که طبق مفاد قانون بین‌المللی حفاطت میراث فرهنگی در شرایط مخاصمه مسلحانه، به خصوص معاهدۀ لاهه ۱۹۵۴و دو پروتکل آن دارند، یادآوری می‌کنیم. ایکوموس، ایکا، ایفلا، و ایکوم بار دیگر نگرانی خود را در بارۀ گزارش‌ آسیب‌های وارد شده به دارایی‌های فرهنگی که در طول مخاصمه رخ داده است، بیان می‌کنند. آنها به پی‌گیری دقیق وضعیت میراث فرهنگی و دینی در طول اجرای آتش‌بس و عملیات حفاظت صلح، ادامه خواهند داد.

بدون احترام متقابل و باور داشتن به تمام لایه‌های تشکیل‌دهندۀ میراث فرهنگی غنی منطقۀ قره‌باغ کوهستانی، کوچک‌ترین امیدی به ایجاد نوعی صلح پایدار وجود نخواهد نداشت.

ICOMOS: شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌ها
ICA: شورای بین‌المللی آرشیو
IFA: فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و موسسات کتابداری
ICOMS: شورای بین‌المللی موزه‌ها

 

مسجدی در معاهدۀ شش: مسجد الرشید و پیدایش میراث مسلمانان در کانادا

وبینار ایکوموس کانادا

«مسجدی در معاهدۀ شش: مسجد الرشید و پیدایش میراث مسلمانان در کانادا»

دکتر نادیا کرد

شنبه، ۲۴ اکتبر ۲۰۲۰ (۳ آبان ۱۳۹۹)، ساعت ۱۵:۰۰ _ ۱۷:۰۰ به وقت شرق آمریکا (EDT)
ثبت نام 

مسجد الرشید، نخستین مسجد کانادا، در ۱۲ دسامبر ۱۹۳۸ در ادمونتون، آلبرتا، به ثبت رسید؛ لحظه‌ای که در آن حضور هموارۀ جامعۀ مسلمانان کشور کانادا تبلور یافت. حضور ملسمانان در کانادا که از حدود سال‌های ۱۸۵۰ آغاز شده است، دستاوردهای خاصی برای میراث مصنوع کانادا داشته است، از مکان‌های عبادی و موزه گرفته تا ویترین مغازه‌ها و حضور در خیابان‌های شهری. دکتر نادیا کرد، مورخ و موزه‌دار دانش‌آموختۀ مک‌گیل علاقه‌مند به هنر و معماری اسلامی معاصر، به اهمیت مسجد الرشید و تأثیر آن در میراث فرهنگی کانادا خواهد پرداخت.

میراث فرهنگی و درگیری‌های نظامی اخیر

درس‌گفتار برخط فرهنگستان سلطنتی ایرلند با عنوان

«میراث فرهنگی و درگیری‌های نظامی اخیر»

دکتر منیر بوشِناقی

همراه با سخنانی از گراونیه شفری، رئیس ایکوموس ایرلند

پنجشنبه، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۰ (۸ آبان ۱۳۹۹)، ساعت ۱۹:۰۰ به وقت گرینویچ
ثبت نام 

دکتر منیر بوشناقی، باستان‌شناس اهل الجزایر است که در بیست و پنج سال گذشته در سمت معاون فرهنگی دبیر کل، دبیر بخش میراث فرهنگی، و دبیر مرکز میراث جهانی در یونسکو فعالیت کرده است. او همچنین در سال‌های ۲۰۰۵ ـ ۲۰۱۱ دبیر کل ایکروم (مرکز بین‌المللی مطالعۀ حفاظت و مرمت اموال فرهنگی) بوده است.

درگیری‌ها پیامدهای مخرب بسیاری برای ارزش‌های بشر، فرهنگ‌ها و ادیان در بر دارند؛ و طی آنها نمادهای فرهنگی به نحوی فزاینده هدف قرار می‌گیرد و هویت‌ها نابود و میراث فرهنگی تخریب می‌شود. در درس‌گفتار دانشگاهی نگاهی تازه به بستر اجتماعی، تاریخی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و مذهبی عرضه می‌کند که مصائب کنونی بشر در خاورمیانه، مخصوصاً در سوریه و عراق و نیز در شمال آفریقا و بخش‌هایی از آسیا، در آنها اتفاق می‌افتد. دکتر بوشناقی همچنین نکاتی دربارۀ الزام‌های جامعۀ جهانی برای یافتن راهکارهایی برای این بحران‌ها مطرح خواهد کرد.